Pracownik wysłany na Ukrainę nie pójdzie do lekarza

Przepisy umowy o zabezpieczeniu społecznym zawartej między Rzeczpospolitą Polską a Ukrainą obejmują wszystkich, którzy podlegają lub podlegali ustawodawstwu jednej z umawiających się stron, tj. polskiemu lub ukraińskiemu. Umowa ma więc zastosowanie również do obywateli państw trzecich, którzy np. są zatrudnieni w Polsce i mają zostać delegowani do pracy na Ukrainie. Zgodnie z jej postanowieniami osoba wysyłana czasowo z Polski przez swojego polskiego pracodawcę podlega nadal ubezpieczeniom w państwie delegującym przez okres do 24 miesięcy. Może on zostać przedłużony o kolejne 12 miesięcy, o ile ukraińska instytucja ubezpieczeniowa wyrazi na to zgodę.

Składki na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne za pracownika będą w tym czasie nadal odprowadzane w Polsce. Pobierana będzie także składka na ubezpieczenie zdrowotne.

Problem polega na tym, że taki pracownik, mimo iż opłaca z własnych środków składkę na obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne, nie ma prawa do korzystania z ukraińskiej służby zdrowia. Świadczenia rzeczowe z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego nie są bowiem objęte zakresem przedmiotowym umowy.

Przepisy ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 164, poz. 1027 z późn. zm., dalej: ustawa zdrowotna) również nie są w tym zakresie pomocne. Pracownicy delegowani z Polski w wielu przypadkach będą płacili podatek dochodowy od osób fizycznych (PIT) na Ukrainie. Przepisy ustawy zdrowotnej co do zasady przewidują obniżenie składki na ubezpieczenie zdrowotne do wysokości zaliczki na PIT (teoretycznie może ona być obniżona nawet do zera, jeżeli pracodawca nie pobiera zaliczki na podatek). Możliwość zastosowania tej ulgi nie dotyczy jednak pracowników, których wynagrodzenie jest zwolnione z opodatkowania w Polsce na podstawie umów o unikaniu podwójnego opodatkowania.

Jedynym rozwiązaniem powyższego problemu jest wykupienie przez pracodawcę komercyjnego ubezpieczenia zdrowotnego, które zabezpieczałoby pracownika przed ponoszeniem ewentualnych kosztów leczenia za granicą. Wartość takiego świadczenia będzie kreowała dodatkowy przychód pracownika ze stosunku pracy, a więc pracownik zapłaci od tego PIT i ZUS.

Wyłączenie z zakresu przedmiotowego umowy o zabezpieczeniu społecznym świadczeń rzeczowych z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego potencjalnie kreuje więc dodatkowe koszty po stronie pracownika (konieczność odprowadzania obowiązkowej składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz ponoszenie kosztów ewentualnej zaliczki na PIT i składek na ZUS od wartości ubezpieczenia komercyjnego) oraz po stronie pracodawcy, który finansuje koszt komercyjnego ubezpieczenia.

Piotr Popek

 ekspert podatkowy w KPMG w Polsce