W jakich sytuacjach pracownik może stracić prawo do urlopu ojcowskiego

Prawo do tygodnia urlopu ojcowskiego przysługuje pracownikowi do momentu ukończenia pierwszego roku życia dziecka. Tak wynika z art. 182³ k.p., który wszedł w życie 1 stycznia 2010 r. Zatem jeśli dziecko urodziło się na przykład 10 lutego 2009 r., ojciec będzie mógł wykorzystać ten urlop do 10 lutego 2010 r. W przeciwnym razie utraci prawo do tygodnia wolnego na opiekę nad dzieckiem. W omawianej sytuacji uprawnienie to będzie przysługiwało pracownikowi przez krótki czas, bo tylko w okresie od 1 stycznia 2010 r. (moment wejścia w życie ustawy ustanawiającej prawo do urlopu ojcowskiego) do 10 lutego 2010 r. (moment ukończenia pierwszego roku życia dziecka).

Z powodu ograniczenia terminu wykorzystania urlopu ojcowskiego oraz faktu, że jego wymiaru nie można dzielić na części (np. skorzystać tylko z trzech dni wolnego, a nie całego tygodnia), z wolnego na opiekę nad dzieckiem w praktyce nie będą mogli skorzystać ojcowie, których dzieci urodziły się od 1 do 7 stycznia 2009 r. Zgodnie z kodeksem pracy 1 stycznia nabędą oni prawo do urlopu ojcowskiego, ale nie będą mogli go wykorzystać, bo pierwszy rok życia dziecka minie, zanim mogliby wykorzystać pełny tydzień wolnego. Jednak zdaniem ZUS w takiej sytuacji urlop można wykorzystać, ale w skróconym wymiarze (np. od 1 do 5 stycznia 2010 r.). Aby skorzystać z wolnego na opiekę nad dzieckiem, pracownicy będą musieli też spełnić dodatkowy warunek. Pracodawca udzieli urlopu ojcowskiego, jeżeli podwładny złoży pisemny wniosek w tej sprawie w terminie nie krótszym niż siedem dni przed rozpoczęciem korzystania z urlopu. Firma może zatem odmówić udzielenia urlopu, jeśli pracownik w ogóle nie złoży wniosku w tej sprawie lub nie dotrzymał siedmiodniowego terminu (np. wnioskuje o urlop na trzy dni przed jego rozpoczęciem).

Obowiązek poinformowania pracodawcy może być znacznym utrudnieniem dla ojców, którzy powinni złożyć pracodawcy wniosek o udzielnie urlopu ojcowskiego jeszcze w grudniu 2009 r. Na przykład pracownik, którego dziecko urodziło się 12 stycznia 2009 r., musi rozpocząć tydzień urlopu ojcowskiego najpóźniej w dniu piątego stycznia 2010 r. W przeciwnym razie utraci do niego prawo, gdyż 12 stycznia dziecko skończy pierwszy rok życia. Aby zatem spełnić wymóg poinformowania pracodawcy o wykorzystaniu urlopu na siedem dni przed jego rozpoczęciem, musiałby złożyć wniosek w tej sprawie jeszcze w grudniu 2009 r. A wtedy nie ma on jeszcze prawa do urlopu ojcowskiego, bo przepisy uprawniające pracowników do tygodnia urlopu ojcowskiego zaczną obowiązywać dopiero od 1 stycznia 2010 r. Zatem pracodawca mógłby odrzucić taki wniosek, uznając, że pracownik wnioskuje o uprawnienie, które mu nie przysługuje. Jednak w takiej sytuacji dopuszczalne jest poinformowanie pracodawcy o wykorzystaniu wolnego na opiekę nad dzieckiem jeszcze przed wejściem w życie tego uprawnienia.

Jeżeli pracownik złoży w terminie wniosek o udzielenie urlopu ojcowskiego, pracodawca nie może go odrzucić. Nie może też zmienić terminu skorzystania z wolnego tygodnia na opiekę nad dzieckiem.

@RY1@i02/2009/255/i02.2009.255.168.010b.001.jpg@RY2@

Łukasz Guza, ekspert z zakresu prawa pracy

ekspert z zakresu prawa pracy

Art. 182³ ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).