Czy zakaz konkurencji może być ogólny

Czytelnik jest zatrudniony jako pracownik niższego szczebla w spółce prowadzącej działalność w kilku różnych dziedzinach. Pracodawca domaga się od niego podpisania umowy o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy. Przedłożony czytelnikowi projekt tej umowy zakazuje mu każdej działalności stanowiącej przedmiot działalności pracodawcy w dniu ustania stosunku pracy.

- Czy taka umowa będzie ważna - pyta pan Stefan z Wałbrzycha.

Nie. Taka umowa określałaby zakaz konkurencji w zbyt ogólnikowy sposób. Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z 3 grudnia 2008 r., I PK 97/08, M.P.Pr. 2009/6/315, pracodawca nie może pozostawiać pracownika w niepewności co do tego, jaki jest zakres związania go zakazem prowadzenia działalności konkurencyjnej. Z tego względu zakres takiego zakazu musi zostać skonkretyzowany. Stopień tej konkretyzacji może być różny, w zależności od tego, jakie stanowisko pracy zajmował były pracownik w czasie zatrudnienia u tego pracodawcy i jaki w związku z tym miał dostęp do szczególnie ważnych informacji. Przyjmuje się, że im wyższe stanowisko zajmował pracownik i im szerszy miał dostęp do szczególnie ważnych informacji, tym bardziej ogólny (mniej skonkretyzowany) może być przedmiot nałożonego na niego zakazu konkurencji. W przypadku osób wchodzących w skład organu osoby prawnej, mających dostęp do wszystkich informacji istotnych dla funkcjonowania pracodawcy, zakres zakazu konkurencji może być określony ogólnie, gdyż jego uszczegółowienie groziłoby niebezpieczeństwem pominięcia istotnych informacji, których ujawnienie mogłoby narazić pracodawcę na szkodę. Natomiast w przypadku pracowników zajmujących niższe szczeble w hierarchii stanowisk służbowych zakres zakazu konkurencji powinien być bardziej szczegółowy i odniesiony do informacji szczególnych, dostępnych temu konkretnemu pracownikowi w okresie zatrudnienia. Pracodawca nie może więc w sposób dowolny określić zakresu zakazu konkurencji. Nie może to być także zakres wykraczający poza przedmiot działalności pracodawcy.

Rafał Krawczyk

sędzia Sądu Okręgowego w Toruniu

Podstawa prawna

Art. 101² ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).