Kiedy można wykorzystać zwolnienie na opiekę

Czytelniczka w 2008 roku nie skorzystała z prawa do dwóch dni zwolnienia od pracy z tytułu sprawowania opieki nad dzieckiem. We wrześniu 2009 r. poprosiła pracodawcę o udzielenie jej tych dwóch dni zwolnienia bezpośrednio po urlopie wypoczynkowym.

- Czy przysługuje mi takie uprawnienie - pyta pani Helena z Zielonej Góry.

Nie. Pracodawca nie uwzględni takiego wniosku, gdyż zwolnienie od pracy, którego podstawą jest opieka nad dzieckiem, przysługuje tylko w tym roku kalendarzowym, w którym pracownik nabył do niego prawo.

Zwolnienie to przysługuje w wymiarze dwóch dni w ciągu roku kalendarzowego. Warunkiem jego wykorzystania jest wychowywanie przez pracownika dziecka w wieku do 14 lat. Przyjmuje się, że może to być nie tylko dziecko własne pracownika, ale także przysposobione lub wychowywane w ramach rodziny zastępczej. Z uprawnienia tego mogą korzystać także mężczyźni. Zwolnienie przysługuje jednak tylko jednemu z rodziców (opiekunów). Z tego względu, jeśli obydwoje rodzice (opiekunowie) pozostają w stosunku pracy, to każde z nich powinno złożyć swemu pracodawcy oświadczenie o zamiarze lub o braku zamiaru korzystania z tego uprawnienia. W przypadku pracowników wychowujących więcej niż jedno dziecko okoliczność ta nie wpływa na wymiar zwolnienia, które zawsze wynosi maksymalnie dwa dni. Zwolnienie od pracy nie wiąże się z koniecznością sprawowania opieki nad chorym dzieckiem, w związku z czym pracownik nie ma obowiązku przedstawienia zwolnienia lekarskiego. Pracodawca nie ma także prawa nakazania pracownikowi wskazania przyczyny zwolnienia. Przez czas zwolnienia pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia. Zwolnienie nie jest jednak urlopem, w związku z czym uprawnienie do niego nie przechodzi na kolejny rok kalendarzowy. W przypadku rozwiązania stosunku pracy przed wykorzystaniem zwolnienia pracownik nie otrzyma za nie również ekwiwalentu pieniężnego.

Rafał Krawczyk

Sędzia Sądu Okręgowego w Toruniu

Art. 188 i art. 189¹ ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Par. 6 ust. 2 pkt. 2 lit. c) rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 28 maja 1996 r. w sprawie zakresu prowadzenia przez pracodawców dokumentacji w sprawach związanych ze stosunkiem pracy oraz sposobu prowadzenia akt osobowych pracownika (Dz.U. nr 62, poz. 286 z późn. zm.).