Kiedy pracownik może rozwiązać umowę bez wypowiedzenia

Z powodu kryzysu finansowego pracodawca od kilku miesięcy opóźnia się z wypłatą wynagrodzeń. We wrześniu nie są jeszcze w pełnym zakresie wypłacone wynagrodzenia za lipiec i sierpień.

- Czy taka sytuacja uprawnia pracownika do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia? - pyta pan Janusz

Tak. Opóźnienia w wypłacie wynagrodzeń stanowią typowy przykład nagannego zachowania pracodawcy, które umożliwia pracownikowi rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia.

Za fundamentalny obowiązek pracodawcy uznaje się wypłacanie wynagrodzenia należnego pracownikom w terminach określonych przepisami prawa pracy, w tym również prawa zakładowego (czyli regulaminów lub układów zbiorowych). W opinii Sądu Najwyższego pracodawca, który nie wypłaca pracownikowi w terminie całości wynagrodzenia, ciężko narusza swój podstawowy obowiązek z winy umyślnej, choćby z przyczyn niezawinionych nie uzyskał środków finansowych na wynagrodzenia (wyrok Sądu Najwyższego z 4 kwietnia 2000 r., I PKN 516/99, OSNP 2001/16/516).

Nawet niewypłacanie pracownikowi, bez usprawiedliwionej przyczyny, części jego wynagrodzenia za pracę stanowi naruszenie w sposób ciężki podstawowych obowiązków pracodawcy (wyrok Sądu Najwyższego z 8 sierpnia 2006 r., I PK 54/06, OSNP 2007/15-16/219). Kryzys finansowy i związane z nim braki zamówień lub utrata płynności finansowej nie stanowią zatem przyczyny usprawiedliwiającej nieterminową wypłatę wynagrodzenia.

Oświadczenie woli pracownika o rozwiązaniu umowy bez wypowiedzenia powinno zostać złożone pracodawcy na piśmie i wskazywać przyczynę rozwiązania umowy. Pracownik musi również zachować termin do złożenia takiego oświadczenia. Wynosi on jeden miesiąc od dnia, w którym pracownik dowiedział się o przyczynach uzasadniających rozwiązanie umowy. Jeżeli pracodawca nie wypłacił wynagrodzeń za okres kilku miesięcy, to naruszenie jego obowiązków następuje co miesiąc w terminie płatności wynagrodzenia.

Pracownik, który rozwiązał umowę, może dochodzić odszkodowania od pracodawcy. Przysługuje ono w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia. W przypadku umów zawartych na czas określony lub czas wykonania określonej pracy odszkodowanie przysługuje w wysokości wynagrodzenia za okres dwóch tygodni.

Rafał Krawczyk

sędzia Sądu Okręgowego w Toruniu

par. 1¹ ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn.zm.).