Jaki ekwiwalent przysługuje za urlop wypoczynkowy

ekspert z zakresu prawa pracy

Przepisy kodeksu pracy w art. 15¹ regulują tzw. urlop proporcjonalny. W myśl jego treści w roku kalendarzowym, w którym ustaje stosunek pracy z pracownikiem uprawnionym do kolejnego urlopu, pracownikowi temu przysługuje od dotychczasowego pracodawcy urlop w wymiarze proporcjonalnym w stosunku do okresu przepracowanego u tego pracodawcy (chyba że przed ustaniem tego stosunku pracy pracownik wykorzystał już urlop w przysługującym mu wymiarze bądź w wymiarze wyższym).

Konsekwentnie u kolejnego pracodawcy pracownik ten nabędzie prawao do urlopu w wymiarze proporcjonalnym do końca danego roku kalendarzowego bądź do końca okresu zatrudnienia w tym roku kalendarzowym. Innymi słowy, w razie zmiany miejsca zatrudnienia przez pracownika każdy z jego kolejnych pracodawców odpowiada tylko za tę część urlopu, która dotyczy okresu przepracowanego w jego firmie. Instytucja urlopu proporcjonalnego stanowi zatem wyjątek od zasady, zgodnie z którą pracownik nabywa prawa do kolejnych urlopów z każdym następnym rokiem kalendarzowym.

Zasady dotyczące urlopu proporcjonalnego odnoszą się również do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop. Pracownikowi przysługuje ekwiwalent za niewykorzystany urlop w wymiarze proporcjonalnym do okresu przepracowanego u dotychczasowego pracodawcy nie tylko wówczas, gdy w ciągu roku kalendarzowego pracownik zmienia pracę i podejmuje zatrudnienie u innego pracodawcy, lecz także wówczas, gdy po ustaniu stosunku pracy pracownik w ogóle nie podejmuje już innego zatrudnienia. Dotyczy to także sytuacji, w której podwładny nabywa uprawnienia do świadczenia emerytalnego i nie zamierza już podejmować zatrudnienia.

Na takim stanowisku stanął Sąd Najwyższy, który rozstrzygnął, że w przypadku rozwiązania stosunku pracy i niewykorzystania z tego powodu urlopu wypoczynkowego nabytego w pełnym wymiarze pracownikowi przysługuje od dotychczasowego pracodawcy ekwiwalent pieniężny odpowiadający urlopowi w wymiarze proporcjonalnym do okresu przepracowanego u tego pracodawcy w roku, w którym rozwiązano stosunek pracy, także w sytuacji, gdy nastąpiło to w związku z nabyciem przez pracownika uprawnień emerytalnych (uchwała Sądu Najwyższego z 20 sierpnia 1997 r., III ZP 26/97, OSNP 1998/5/145). Oczywiście, tak jak większość przepisów kodeksu pracy, tak również regulacja dotycząca urlopu proporcjonalnego przewiduje jedynie minimum uprawnień pracowników. Oznacza to, ze nie ma przeszkód, aby pracodawca dobrowolnie wypłacił pracownikowi przechodzącemu na emeryturę ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop w wysokości odpowiadającej urlopowi wypoczynkowemu w jego pełnym wymiarze.

Art. 153 par. 2, 155¹ par. 1 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).