Jaki wymiar urlopu przysługuje niepełnosprawnemu

ekspert z zakresu prawa pracy

Z przepisu art. 19 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (dalej "ustawy") wynika, że z posiadaniem znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności wiąże się prawo do dodatkowego urlopu wypoczynkowego w wymiarze dziesięciu dni roboczych w roku kalendarzowym. Urlop ten zwiększa wymiar zwykłego urlopu wypoczynkowego z 20 do 30 dni lub z 26 do 36 dni. Prawo do dodatkowego urlopu nie jest uwarunkowane zatrudnieniem w zakładzie pracy chronionej, zatem uprawnienie to dotyczy również pracownika zatrudnionego na tzw. otwartym rynku pracy.

Dodatkowy urlop nie przysługuje jedynie w przypadku, gdy pracownik na ogólnych zasadach jest uprawniony do urlopu wypoczynkowego w wymiarze przekraczającym 26 dni roboczych lub do urlopu dodatkowego na podstawie odrębnych przepisów, np. ustawy z 26 stycznia 1982 r. - Karta nauczyciela. Jeżeli jednak wymiar dodatkowego urlopu przysługującego na podstawie przepisów odrębnych jest niższy niż dziesięć dni roboczych, to zamiast niego pracownikowi przysługuje dodatkowy urlop na podstawie art. 19 ustawy.

Prawo do pierwszego urlopu dodatkowego pracownik nabywa po przepracowaniu jednego roku po dniu zaliczenia do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności.

Zgodnie z linią prezentowaną w judykaturze prawo do dodatkowego urlopu wypoczynkowego przysługuje pracownikowi pomimo niewystąpienia do pracodawcy o przyznanie takiego urlopu. Tak orzekł Sąd Najwyższy w wyroku z 29 czerwca 2005 r. (II PK 339/04, OSNP 2006/9-10/150).

W uzasadnieniu wyroku sąd stwierdził, że brak winy pracodawcy wynikający z niewiedzy co do posiadania przez pracownika stosownego orzeczenia o niepełnosprawności nie unicestwia samego prawa do urlopu wypoczynkowego. Wskazał, że jedyną przesłanką prawa do dodatkowego urlopu wypoczynkowego jest pozostawanie w stosunku pracy pracownika o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Prawo to jest bezwzględnie obowiązujące, a pracownik nie może się go zrzec.

Przepisy ustawy nie określają trybu oraz formy udzielania dodatkowego urlopu, w zakresie nieunormowanym jej przepisami odsyłając do przepisów kodeksu pracy. Zatem podobnie jak kodeksowy urlop wypoczynkowy, dodatkowy urlop z ustawy jest udzielany zgodnie z przyjętym u danego pracodawcy planem urlopów. Może też być - na wniosek pracownika - dzielony na części. Dodatkowy urlop jest udzielany w naturze i jedynie w przypadku jego niewykorzystania w całości lub w części z powodu rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy pracownikowi przysługuje z tego tytułu ekwiwalent.

Art. 19 i 66 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 14, poz. 92 z późn. zm.).

Art. 64 ustawy z 26 stycznia 1982 r. - Karta nauczyciela (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 97, poz. 674 z późn. zm.)