W jakiej sytuacji można odmówić pracy w nadgodzinach

ekspert z zakresu prawa pracy

Wykonywanie pracy w godzinach nadliczbowych może być zlecone tylko w sytuacji istnienia przyczyn wskazanych w kodeksie pracy, tzn. w razie:

● konieczności prowadzenia akcji ratowniczej w celu ochrony życia lub zdrowia ludzkiego, ochrony mienia lub środowiska albo usunięcia awarii,

● szczególnych potrzeb pracodawcy.

Z powyższego wyliczenia wynika więc, że pracę nadliczbową można zlecić w przypadku sytuacji trudnych do przewidzenia, wyjątkowych. Praca w godzinach nadliczbowych nie powinna być zlecana w celu wykonywania normalnych, planowych zadań, nie może być stałym elementem organizacji pracy.

W przepisach prawa pracy wskazano limity i zakazy pracy w nadgodzinach.

Zgodnie z art. 151 par. 2 k.p., istnieje szczególny zakaz zatrudniania w godzinach nadliczbowych pracowników wykonujących zadania na stanowiskach pracy, na których występują przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia. Dotyczy on mianowicie tylko pracy ponadwymiarowej ze względu na szczególne potrzeby pracodawcy, tak więc nie odnosi się do pracy zleconej ze względu na konieczność prowadzenia akcji ratowniczej lub usuwania awarii.

Wykaz szkodliwych czynników zawiera rozporządzenie ministra pracy i polityki socjalnej z 29 listopada 2002 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy. Załącznik nr 1 do tego rozporządzenia wskazuje najwyższy dopuszczalny poziom stężeń chemicznych i pyłowych. Pracodawca ma obowiązek kontrolowania tych czynników. Jeżeli pomimo przekroczenia tego poziomu zleci pracę ponadwymiarową, pracownik będzie mógł odmówić podjęcia takiej pracy, bez żadnych negatywnych konsekwencji.

Art. 151 par. 2 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Rozporządzenie ministra pracy i polityki socjalnej z 29 listopada 2002 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz.U. nr 217, poz. 1833 z późn. zm.).