Kiedy pracownik ponosi odpowiedzialność za powierzone mienie

ekspert z zakresu prawa pracy

W przedstawionej sytuacji należy zastosować przepisy kodeksu pracy dotyczące odpowiedzialności materialnej za powierzone pracownikowi mienie. Jest to szczególny rodzaj odpowiedzialności, inaczej uregulowany niż odpowiedzialność za wyrządzenie szkody na zasadach ogólnych. Podstawowa różnica polega na tym, że kodeks pracy ustanowił w tym przypadku zasadę faktycznego domniemania winy pracownika. Zatem w razie stwierdzenia szkody (niedoboru), jeżeli nie zostaną ujawnione jego przyczyny niezależne od pracownika, przyjmuje się, że pracownik ponosi winę za jej wyrządzenie. Od tej odpowiedzialności pracownik może się uwolnić, jeżeli wykaże, że szkoda powstała z przyczyn od niego niezależnych, a w szczególności wskutek niezapewnienia przez pracodawcę warunków umożliwiających zabezpieczenie powierzonego mienia (art. 124 par. 3 k.p.). Jeżeli mieniem powierzonym jest samochód służbowy, na pracodawcy spoczywa obowiązek zainstalowania alarmu, blokad i innych zabezpieczeń, a także ubezpieczenia auta. W razie przyjęcia, iż w omawianej sytuacji pracodawca spełnił te warunki, należy następnie ustalić, czy szkoda, czyli kradzież radia, nastąpiła z przyczyn niezależnych od pracownika. Będzie tak, jeżeli pracownik zachował zwykłe środki ostrożności, należycie zaparkował i zamknął samochód. W takiej sytuacji pracodawca nie ma prawa domagać się od pracownika zapłaty za nowe radio. Byłoby to natomiast możliwe, gdyby pracownik zignorował wyraźne polecenie pracodawcy czy postanowienie regulaminu pracy, aby zostawiać samochód służbowy wyłącznie na strzeżonych parkingach.

Warto też zauważyć, że jeżeli pracodawca potrąci wspomniane 600 zł z wynagrodzenia należnego pracownikowi, naruszy przepisy kodeksu pracy o zasadach potrąceń z wynagrodzenia. Należności na rzecz pracodawcy inne niż zaliczki i porządkowe kary pieniężne można bowiem potrącać jedynie za pisemną zgodą pracownika. Ponadto dokonanie bezpodstawnego potrącenia jest wykroczeniem przeciwko prawom pracownika, karanym grzywną od 1000 zł do 30 000 zł.

Art. 91, art. 124 par. 3, art. 282 par. 1 pkt 1 k.p. ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).