Czy kierownik może pracować w godzinach nadliczbowych

Zgodnie z art. 151⁴ k.p. pracownicy zarządzający w imieniu pracodawcy zakładem pracy i kierownicy wyodrębnionych komórek organizacyjnych wykonują, w razie konieczności, pracę poza normalnymi godzinami pracy bez prawa do wynagrodzenia oraz dodatku z tytułu pracy w godzinach nadliczbowych, z tym jednak zastrzeżeniem, że kierownikom wyodrębnionych komórek organizacyjnych za pracę w godzinach nadliczbowych przypadających w niedzielę i święto przysługuje prawo do wynagrodzenia oraz dodatku z tytułu pracy w godzinach nadliczbowych, jeżeli w zamian za pracę w takim dniu nie otrzymali innego dnia wolnego od pracy.

Analizując przedstawiony stan faktyczny, wskazać należy, iż zajmowanie stanowiska kierownika oddziału w przedsiębiorstwie oznacza w zasadzie przymiot "bycia" kadrą kierowniczą, o której mowa we wspomnianym wyżej przepisie. Pracownik zatrudniony na stanowisku kierowniczym powinien się cechować większą niż pozostali pracownicy dyspozycyjnością, również w zakresie możliwości świadczenia pracy poza normalnymi godzinami. Co istotne jednak, korzystanie z tej dyspozycyjności przez pracodawcę nie może mieć charakteru reguły. Brzmienie art. 151⁴ k.p. dopuszcza co prawda wykonywanie przez kierownika pracy w godzinach nadliczbowych, ale jedynie "w razie konieczności". Sformułowanie "w razie konieczności" zakłada sporadyczność i wyjątkowość pewnych okoliczności, nie zaś ich cykliczność i powtarzalność. Zatem jeśli faktyczne wykonywanie przez osoby zatrudnione na stanowiskach kierowniczych pracy w godzinach nadliczbowych wynika nie z sytuacji o charakterze szczególnym i incydentalnym, lecz jest powodowane wadliwą organizacją procesu pracy, wtedy pracownicy z kadry kierowniczej nie mogą być pozbawieni prawa do dodatkowego wynagrodzenia (Sąd Najwyższy w wyroku z 14 grudnia 2004 r., II PK 106/04, OSNP 2005/15/221). Pamiętać należy, że to na pracodawcy spoczywa obowiązek takiego zorganizowania procesu pracy, aby nie zachodziła potrzeba stałego zatrudniania pracowników poza ustawowym czasem pracy. Jeśli pracodawca nie dopełni tego zobowiązania, również i pracownikom zajmującym kierownicze stanowiska należy się wynagrodzenie za godziny nadliczbowe (Sąd Najwyższy w wyroku z 12 marca 1976 r. I PR 13/76, OSNC 1976/10/230).

ekspert z zakresu prawa pracy

Art. 151⁴ ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).