Kiedy można odwołać złożone oświadczenie woli

Zmiana stanowiska pracy (jako jednego z elementów umowy) może nastąpić poprzez dwustronną czynność - porozumienie stron. Zgoda pracownika wyrażona w porozumieniu zmieniającym musi być, jako oświadczenie woli, wyrażona w taki sposób, aby nie była obarczona wadami, o których stanowią art. 82-88 k.c.

Do wad oświadczeń woli zalicza się złożenie oświadczenia w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli, złożenie oświadczenia drugiej stronie za jej zgodą dla pozoru, błąd co do treści czynności prawnej, podstęp, bezprawna groźba.

Zgoda pracownika na zmianę stanowiska pracy dotknięta dwiema pierwszymi wadami (brak swobody lub świadomości i pozorność) jest nieważna z mocy prawa.

W przypadku pozostałych wad pracownik może uchylić się od skutków prawnych wadliwie zawartego porozumienia zmieniającego jego stanowisko pracy. Uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli, które zostało złożone innej osobie pod wpływem błędu lub groźby, następuje przez oświadczenie złożone tej osobie na piśmie.

Uprawnienie do uchylenia się wygasa: w razie błędu - z upływem roku od jego wykrycia, a w razie groźby - z upływem roku od chwili, kiedy stan obawy ustał. W opisanej sytuacji można mówić o błędzie pracownika, a nawet o jego kwalifikowanej postaci - błędzie wywołanym podstępnie przez pracodawcę, który działał celowo (świadomie, rozmyślnie). Pracownik - aby uchylić się od skutków prawnych zgody na zmianę stanowiska - powinien w tej sytuacji niezwłocznie złożyć pracodawcy stosowne oświadczenie na piśmie.

Skuteczne uchylenie się przez pracownika od skutków prawnych złożonego oświadczenia powoduje nieważność czynności prawnej (zmiany stanowiska za porozumieniem stron), z mocą wsteczną, tj. od dnia dokonania tej czynności, a zatem następuje powrót do poprzedniej treści stosunku pracy (poprzedniego stanowiska pracy). W następstwie tego pracownik może żądać dopuszczenia do pracy, którą wykonywał przed złożeniem wadliwego oświadczenia woli. Jeśli pracodawca nie będzie chciał dopuścić pracownika do poprzednio wykonywanej pracy, pracownik może złożyć w sądzie pracy pozew o ustalenie, że zatrudniony jest u tego pracodawcy na stanowisku mechanika samochodowego.

Andrzej Marek

sędzia Sądu Okręgowego w Legnicy

Art. 86 par. 1 i art. 88 par. 1 i par. 2 ustawy z 23 kwietnia 1964 - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 późn. zm.).

Art. 300 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).