Kiedy przysługuje nagroda jubileuszowa

Układ zbiorowy, który zacznie obowiązywać u pracodawcy od 1 stycznia 2012 r., wprowadza prawo pracowników do nagród jubileuszowych. Mają oni nabywać je każdorazowo w dniu osiągnięcia stażu uprawniającego do nagrody. Czy w tej sytuacji prawo do nagrody jubileuszowej nabędzie pracownik, który wymagany staż osiągnie 28 grudnia 2011 r.?

Nie. Pracownik nie nabędzie prawa do nagrody jubileuszowej ponieważ w dniu, w którym - według nowych przepisów zakładowych - nabyłby prawo do nagrody jubileuszowej te przepisy nie będą jeszcze obowiązywały.

W uzasadnieniu wyroku z 14 kwietnia 2010 r. (III PK 61/09, LEX 602054) Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że strony układu zbiorowego pracy mają całkowitą swobodę w odniesieniu do decyzji, czy wprowadzić do niego postanowienia przyznające prawo do nagród jubileuszowych. Świadczenie to przysługuje zatem wyłącznie na podstawie przepisów takiego układu, a nie przepisów ogólnie obowiązujących - chyba że dotyczy takich kategorii pracowników, którym prawo do nagrody przyznaje ustawa. W razie podjęcia decyzji o przyznaniu prawa do tych nagród, swoboda stron doznaje natomiast ograniczenia wynikającego z wymogu zgodności układu zbiorowego z przepisami prawa pracy. W szczególności chodzi tu o zakaz naruszania zasady równego traktowania w zatrudnieniu (art. 9 par. 4 k.p.).

Dla nabycia prawa do nagrody jubileuszowej, w przypadku osiągnięcia przez pracownika wymaganego okresu zatrudnienia przed wejściem w życie przepisów wprowadzających takie nagrody, istotne jest, jak kwestię nabycia uprawnień regulują przepisy układowe. Jeżeli wynika z nich, że nabycie prawa do nagrody jubileuszowej następuje w dniu upływu okresu uprawniającego do niej, pracownik, który wymagany okres zatrudnienia osiągnął wcześniej, czyli przed wprowadzeniem tego świadczenia, nie nabywa do niego prawa. Taka właśnie sytuacja ma miejsce w przypadku opisanym w pytaniu, w związku z czym pracownik nie nabędzie prawa do nagrody jubileuszowej. Jeżeli natomiast postanowienie układowe może być rozumiane w ten sposób, że pracownik nabywa prawo do nagrody w dniu wejścia w życie przepisów wprowadzających nagrody jubileuszowe, to oznacza, iż data wejścia w życie przepisów wprowadzających to świadczenie jest datą nabycia do niego prawa, nawet wówczas, gdy okres uprawniający do nagrody jubileuszowej upłynął przed wejściem w życie przepisów wprowadzających to świadczenie (por. wyrok Sądu Najwyższego z 20 maja 2011 r., II PK 288/10, LEX 898698).

Uzasadniając swoje stanowisko, Sąd Najwyższy zauważył, że kodeks pracy nie reguluje problematyki działania lub niedziałania wstecz przepisów prawnych (zasada nieretroakcji). Z tego względu na podstawie art. 300 k.p. do stosunków pracy ma odpowiednie zastosowanie art. 3 kodeksu cywilnego (postanowienie Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 1975 r., I PZ 7/75, OSNCP 1976/1/17). Zgodnie z tym przepisem ustawa nie ma mocy wstecznej, chyba że to wynika z jej brzmienia lub celu. Konsekwencją zmiany stanu prawnego w czasie trwania stosunku pracy jest to, że nowe przepisy są wiążące dla stron stosunku pracy od chwili ich wejścia w życie (por. uchwałę Sądu Najwyższego z 27 lipca 1989 r., III PZP 33/89, OSNC 1990/7-8/94). Odpowiednie stosowanie art. 3 kodeksu cywilnego na gruncie prawa pracy oznaczać może uwzględnienie zasady wynikającej z tego przepisu także w odniesieniu do szczególnych źródeł prawa pracy, jakimi w świetle art. 9 par. 1 k.p. są układy zbiorowe pracy (wyrok Sądu Najwyższego z 5 lutego 2002 r., I PKN 866/00, OSNP 2004/4/58).

Strony układu zbiorowego, korzystając z przysługującej im swobody w kształtowaniu przesłanek prawa do nagrody jubileuszowej, mogą traktować okresy pracy u innych pracodawców w sposób mniej korzystny dla pracowników niż okres zatrudnienia w danym zakładzie, a nawet mogą je całkowicie pominąć (wyroki SN z 14 kwietnia 2010 r., III PK 61/09, LEX 602054 oraz z 20 maja 2011 r., II PK 288/10, LEX 898698)

Rafał Krawczyk

sędzia Sądu Okręgowego w Toruniu

Art. 3 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).

Art. 300 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).