Czy niewykorzystany urlop dodatkowy przepada wraz z końcem roku

Do dodatkowego urlopu przysługującego osobie zaliczonej do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności mają zastosowanie - w zakresie nieuregulowanym w ustawie o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - przepisy kodeksu pracy dotyczące urlopu wypoczynkowego. Jest to bowiem w istocie normalny urlop wypoczynkowy, z tym że przysługujący w dodatkowym wymiarze (10 dni roboczych w roku kalendarzowym) jedynie określonej grupie pracowników.

Generalnie obowiązkiem pracodawcy jest udzielenie pracownikowi urlopu w tym roku kalendarzowym, w którym podwładny uzyskał do niego prawo. Warto w tym miejscu wskazać, że prawo do pierwszego urlopu dodatkowego osoba niepełnosprawna nabywa po przepracowaniu jednego roku po dniu zaliczenia jej do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności.

Prawo do kolejnego dodatkowego urlopu wypoczynkowego osoba uprawniona nabywa z dniem 1 stycznia każdego roku kalendarzowego, o ile oczywiście nadal pozostaje w zatrudnieniu.

Jedynie w wyjątkowych sytuacjach, zarówno po stronie pracownika jak i pracodawcy, mogą zaistnieć przesłanki skutkujące potrzebą przesunięcia terminu urlopu. Po stronie pracodawcy warunkiem dopuszczalności przesunięcia terminu urlopu jest zaistnienie sytuacji, w której nieobecność pracownika spowodowałaby poważne zakłócenia toku pracy. Co więcej, gdy obecności pracownika wymagają okoliczności nieprzewidziane w chwili rozpoczynania urlopu, pracodawca może odwołać pracownika z urlopu, na którym ten przebywa.

Z kolei pracownik swój wniosek o przesunięcie terminu urlopu musi umotywować ważnymi przyczynami. Ustawodawca nie wymienił tych przyczyn, jednakże wydaje się, że za przesunięciem terminu będzie przemawiać szczególny interes osobisty lub rodzinny pracownika wpływający na możność wykorzystania urlopu zgodnie z przeznaczeniem.

Ocena wagi okoliczności została pozostawiona pracodawcy , który nie jest związany wnioskiem pracownika.

Pracodawca jest natomiast zobligowany do przesunięcia urlopu na termin późniejszy, jeżeli pracownik nie może go rozpocząć w ustalonym terminie, bądź też jego części nie może wykorzystać z przyczyn usprawiedliwiających nieobecność w pracy, a w szczególności z powodu: czasowej niezdolności do pracy wskutek choroby, odosobnienia w związku z chorobą zakaźną, powołania na ćwiczenia wojskowe albo na przeszkolenie wojskowe na czas do 3 miesięcy, urlopu macierzyńskiego.

W powyższych okolicznościach dopuszczalne jest udzielenie niewykorzystanego w danym roku urlopu najpóźniej do końca pierwszego kwartału następnego roku (od 1 stycznia 2012 r. - do 30 września). Nie dotyczy to jedynie czterech dni urlopu na żądanie pracownika.

Niewykorzystanie urlopu wypoczynkowego (również dodatkowego) w tym terminie nie powoduje jednak utraty prawa pracownika do tego urlopu, dopóki nie nastąpi przedawnienie roszczenia o urlop (uchwała SN z 20 lutego 1980 r., V PZP 6/79, OSNC 1980/7-8/131).

Roszczenia ze stosunku pracy, w tym również dotyczące udzielenia urlopu wypoczynkowego ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne.

Trzyletni termin przedawnienia prawa do urlopu rozpoczyna się najwcześniej w ostatnim dniu roku kalendarzowego, w którym pracownik nabył to prawo.

@RY1@i02/2011/232/i02.2011.232.21700080c.802.jpg@RY2@

Małgorzata Tylewicz-Piwnik, ekspert z zakresu prawa pracy

Małgorzata Tylewicz-Piwnik

ekspert z zakresu prawa pracy

Art. 19 i art. 66 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 127, poz. 721).

Art. 161, art. 164-167 i art. 168 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).