Kiedy można skorzystać ze zwolnienia od pracy

doradca prawny Polskiej Organizacji Pracodawców Osób Niepełnosprawnych

Osoby zaliczone do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na mocy przepisów art. 20 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych mogą korzystać ze zwolnienia od pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia w dwóch sytuacjach:

● w celu uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym - w wymiarze nieprzekraczającym 21 dni roboczych w roku kalendarzowym,

● w celu wykonania badań specjalistycznych, zabiegów leczniczych lub usprawniających, a także w celu uzyskania zaopatrzenia ortopedycznego lub jego naprawy, jeżeli czynności te nie mogą być wykonane poza godzinami pracy.

Powyższy przepis określa pewne przesłanki, które osoby niepełnosprawne muszą spełnić, aby skorzystać z tego uprawnienia. Są to:

● aktualne orzeczenie potwierdzające niepełnosprawność w stopniu znacznym lub umiarkowanym

● cel zwolnienia - wykonanie badań specjalistycznych, zabiegów leczniczych lub usprawniających, uzyskanie zaopatrzenia ortopedycznego lub jego naprawy,

● brak możliwości wykonania powyższych czynności poza godzinami pracy.

Jeśli pracownik spełnia łącznie wszystkie powyższe przesłanki, wówczas może korzystać z przedmiotowego zwolnienia od pracy. Natomiast pracodawca nie może odmówić pracownikowi jego udzielenia. Nieobecność pracownika korzystającego ze zwolnienia będzie stanowić usprawiedliwioną nieobecność w pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia, którego wysokość liczona będzie jako ekwiwalent pieniężny za urlop. Przepisy ustawy o rehabilitacji nie przewidują limitu czasowego takiego zwolnienia (w przeciwieństwie do zwolnienia od pracy w celu uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym, gdy ustawodawca przewidział nie więcej niż 21 dni roboczych w roku kalendarzowym). Dlatego może ono trwać cały dzień, kilka godzin bądź też kilka, a nawet kilkanaście dni w ciągu roku kalendarzowego - w zależności od potrzeb pracownika.

Żadne przepisy nie określają w sposób szczegółowy zasad udzielania przez pracodawcę zwolnienia od pracy w celu wykonania zabiegów leczniczych. W związku z powyższym pracodawca samodzielnie musi określić te zasady.

Pracodawca może żądać od pracownika, aby wniosek o udzielenie zwolnienia został odpowiednio udokumentowany, np. poprzez przedstawienie odpowiedniego skierowania lekarza na zabiegi.

Biorąc powyższe pod uwagę, należy stwierdzić, że pracownik zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności w celu wykonania zabiegów leczniczych może korzystać ze zwolnienia od pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia albo urlopu wypoczynkowego, albo urlopu bezpłatnego.

Art. 20 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 127, poz. 721).