Kiedy urzędnik może się domagać podwyżki pensji i awansu

Nowy pracownik może otrzymać podwyżkę lub nawet wyższe stanowisko urzędnicze, ale po spełnieniu określonych warunków. Ostatecznie decyduje o tym kierownik urzędu. Osoba, która po raz pierwszy obejmie stanowisko urzędnicze w samorządzie, musi odbyć służbę przygotowawczą i zdać egzamin końcowy. Służba przygotowawcza ma na celu teoretyczne i praktyczne przygotowanie pracownika do wykonywania obowiązków służbowych. Z podwładnym, który pierwszy raz został zatrudniony w administracji samorządowej, zawierana jest wtedy umowa na sześć miesięcy. W tym czasie musi on odbyć służbę przygotowawczą. Każdy z nowo zatrudnionych pracowników musi zdać egzamin. Od jego wyniku zależy kontynuacja pracy w samorządzie. Służba przygotowawcza trwa nie dłużej niż trzy miesiące. Kierownik komórki organizacyjnej w gminie może złożyć do wójta wniosek o zwolnienie swojego pracownika z jej przejścia. Musi jednak wykazać, że wiedza i umiejętności urzędnika pozwalają mu wykonywać pracę bez potrzeby przeprowadzenia takiego przeszkolenia. Gdy pracownik zaliczy egzamin, a jego bezpośredni przełożony będzie miał dobrą opinię o jego pracy, to taka osoba może liczyć na zawarcie umowy na czas nieokreślony. Co więcej, zaliczenie tej procedury wiąże się podwyższeniem wynagrodzenia zasadniczego. Nie jest to jednak obligatoryjne. Tak więc urzędnik nie może, powołując się na przepisy, zmusić wójta do podwyższenia pensji.

Art. 6, 11, 14 i 15 ustawy z 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (Dz.U. nr 223, poz. 1458 z późn. zm.).

Pracownik może otrzymać wyższe wynagrodzenie przypisane do jego stanowiska. Jeśli jego pensja już wynosi maksymalną wysokość określoną w regulaminie wynagradzania w samorządzie, to jedynie awans na kolejne stanowisko mógłby spowodować wzrost jego pensji. Jeśli podwładni chcą podwyższać swoje kwalifikacje, to władze samorządu muszą im w tym pomagać. Samorządy w swoich planach finansowych muszą więc uwzględnić pieniądze na dofinansowanie kursów z zakresu podnoszenia wiedzy i kwalifikacji zawodowych. Ustawa o pracownikach samorządowych przewiduje, że pracownicy zobowiązani są uczestniczyć w różnego rodzaju szkoleniach. Przepisy jednak nie precyzują, jaka część środków finansowych powinna być przeznaczona na podnoszenie kwalifikacji zatrudnionych. Oznacza to, że gminy mogą według uznania przekazywać pieniądze na ten cel. W efekcie może się zdarzyć, że nie wszystkie osoby otrzymają tego typu wsparcie finansowe.

Pracownicy samorządowi zatrudniani na stanowiskach urzędniczych, w tym kierowniczych, będą podlegać okresowej ocenie. Ma jej dokonywać bezpośredni przełożony nie rzadziej niż raz na dwa lata i nie częściej niż co sześć miesięcy.

Art. 19, 27 i 29 ustawy z 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (Dz.U. nr 223, poz. 1458 z późn. zm.).

Pracownika samorządowego zatrudnionego na stanowisku urzędniczym, w tym kierowniczym, można na jego wniosek lub za jego zgodą przenieść do pracy w innej jednostce w tej samej lub innej miejscowości, w każdym czasie. Sekretarz lub prezydent miasta musi jednak uznać, że takie przeniesienie nie naruszy ważnego interesu urzędu, który dotychczas zatrudniał pracownika samorządowego. Mają też za tym przemawiać ważne potrzeby po stronie jednostki przejmującej. Najczęściej jest to tylko formalność. Czasami jednak dotychczasowy pracodawca proponuje awans lub podwyżkę, żeby zatrzymać dobrego pracownika. Jeśli jednak podwładny jest zainteresowany przejściem, a jego kompetencje odpowiadają urzędowi, który poszukuje specjalisty, to podpisywane jest porozumienie. Jest to korzystne również dla urzędu, jeśli zdecyduje się na zatrudnienie pracownika z innego urzędu, gdyż nie musi on rozpoczynać żmudnej i długotrwałej procedury konkursowej, Porozumienie o przeniesieniu jest najczęściej podpisywane między sekretarzami urzędów. Do porozumienia trzeba dołączyć pisemną zgodę pracownika na przeniesienie. W dokumencie tym powinna też być określona forma zatrudnienia i czas trwania umowy. Jeśli była zawarta na czas nieokreślony, to taka też powinna być po przeniesieniu. Pozostałe kwestie dotyczące zakresu obowiązków i wynagrodzenia są określane między osobą przenoszoną a nowym pracodawcą. Najczęściej odejście z jednego urzędu do innego wiąże się z awansem i wzrostem wynagrodzenia.

Art. 22 ustawy z 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (Dz.U. nr 223, poz. 1458 z późn. zm.).

Pracownik może ubiegać się o pracę w urzędzie marszałkowskim pod warunkiem przystąpienia do naboru. Inaczej nie ma możliwości przejścia do lepiej płatnej pracy. Trzeba zaznaczyć, że wcześniej istniała taka możliwość. Obecnie nie można bez konkursu zmienić pracy z administracji rządowej do samorządu, np. z gminy do urzędu wojewódzkiego. Takie rozwiązanie zostało zablokowana m.in. ze względu na specyfikę poszczególnych urzędów. W urzędzie wojewódzkim są zatrudniani pracownicy na podstawie ustawy o służbie cywilnej. Należą więc do korpusu służby cywilnej. Z kolei w urzędach gminy, miast, starostwach i marszałkowskich do osób tam pracujących stosuje się przepisy ustawy o pracownikach samorządowych. Tak więc nie ma możliwości przenoszenia zatrudnionych osób bez konkursu między urzędami samorządowymi a urzędami zatrudniającymi członków korpusu służby cywilnej.

Art. 22 ustawy z 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (Dz.U. nr 223, poz. 1458 z późn. zm.).

Dla pracownika służby cywilnej ukończenie szkolenia czy studiów podyplomowych, nawet bardzo specjalistycznych, nie oznacza automatycznego awansu. Decyzja w tej sprawie należy do przełożonych pracownika, w tym dyrektora generalnego urzędu. Taki podwładny może jednak poszukiwać zatrudnienia na wyższym stanowisku w innym urzędzie. Jeżeli dyrektor departamentu tego urzędu uzna, że chciałby mieć w swoim zespole taką osobę, może wnioskować do swojego dyrektora generalnego, aby ten wystąpił do urzędu, który zatrudnia obecnie pracownika, o jego przeniesienie. Jeśli awans na kolejne stanowisko zależy od woli i możliwości przełożonych, to rozwiązaniem jest przystąpienie do postępowania kwalifikacyjnego na urzędnika służby cywilnej. A to zależy tylko i wyłącznie od samego pracownika. Podstawowym warunkiem ubiegania się o mianowanie na urzędnika jest co najmniej trzyletnie doświadczenie w pracy w służbie cywilnej i potwierdzona znajomość języka obcego. W wyjątkowych przypadkach, za zgodą dyrektora generalnego, pracownik może przystąpić do postępowania kwalifikacyjnego na urzędnika z dwuletnim stażem w służbie cywilnej. Wtedy pracownik po zdaniu egzaminu na urzędnika mianowanego otrzymuje stały comiesięczny dodatek do pensji, który wynosi 880 zł za pierwszy stopień. I może nawet wynieść 5 tys. przy zdobyciu przez zatrudnionego dziewiątego stopnia.

Art. 42 ustawy z 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej (Dz.U. z 2008 r. nr 227, poz. 1505 z późn. zm.).

Ocena okresowa dla pracownika służby cywilnej nie oznacza żadnych skutków. W efekcie pracodawca nie musi go za negatywną ocenę zwolnić, ani też za bardzo dobrą przyznać podwyżki. Inaczej jest z urzędnikami mianowanymi. Takie dwie oceny negatywne to automatyczne rozwiązanie umowy o pracę, a dwie bardzo dobre gwarantują przyznanie kolejnego stopnia w służbie cywilnej. To z kolei wiąże się z wyższym dodatkiem służby cywilnej. Jeśli urzędnik spełnia te warunki, dyrektor nie może go pozbawić comiesięcznego dodatku do pensji.

Art. 40 ustawy z 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej (Dz.U. z 2008 r. nr 227, poz. 1505 z późn. zm.).

Członek korpusu służby cywilnej może dostać dodatek zadaniowy za wykonywanie dodatkowych, powierzonych mu przez pracodawcę zadań. Na okres wykonywania tych zdań może je uzyskać ze środków przeznaczonych na wynagrodzenia. Jednak takie świadczenie nie może być przyznane na stałe. Jego wysokość nie jest wprost określona w przepisach, ale najczęściej jest to około 40 proc. wynagrodzenia zasadniczego. Pracodawca powierzając nowe zadania pracownikowi lub urzędnikowi, które wykraczają poza zakres jego obowiązków, musi mu przyznać dodatek zadaniowy.

Art. 88 ustawy z 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej (Dz.U. z 2008 r. nr 227, poz. 1505 z późn. zm.).

Artur Radwan

artur.radwan@infor.pl