Kiedy dochodzi do zmiany pracodawcy

Syndyk sprzedał spółce z o.o. kompleks budynków, w których prace wykonywali pracownicy upadłego, wraz z prawem użytkowania wieczystego. Nabywca nie kupił jednak całego przedsiębiorstwa.

- Czy w tej sytuacji doszło do przejęcia pracowników przez spółkę - pyta pan Marek z Wrocławia.

Tak. Nabycie prawa użytkowania wieczystego działki gruntu i prawa własności posadowionych na tym gruncie budynków i budowli (nieruchomości, która była miejscem pracy pracowników) spowodowało przejęcie zatrudnionych tam pracowników z mocy prawa przez nabywcę w trybie art. 23¹ par. 1 k.p.

W utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że do zbycia zakładu pracy (a tym bardziej jego części) dochodzi bez względu na to, czy miało miejsce zbycie przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 55¹ i 55² k.c. (wyrok SN z 3 grudnia 2010 r., I PK 101/10, LEX 737253).

Przejęcie zakładu pracy lub jego części przez nowego pracodawcę nie musi bowiem polegać na nabyciu przedsiębiorstwa lub jego części oraz nie zależy od rodzaju czynności prawnej, na podstawie której następuje przejęcie zakładu pracy w faktyczne władanie (por. wyrok SN z 20 października 2009 r., I PK 96/09, LEX 570120).

Decydujące znaczenie ma natomiast prawna i faktyczna możliwość wykorzystywania przedmiotów majątkowych (np. nieruchomości) w ramach działalności związanej z zatrudnianiem pracowników. Tak więc zbycie całego przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 55¹ k.c., jak również zbycie jego poszczególnych składników (np. prawa własności i innych praw rzeczowych do nieruchomości), stanowiących miejsce pracy pracowników zatrudnionych u zbywcy (placówkę zatrudnienia), wywiera skutek określony w art. 23¹ k.p. Celem art. 23¹ k.p. jest ochrona pracowników przed utratą miejsc pracy oraz pogorszeniem warunków zatrudnienia, w sytuacji gdy następca prawny dotychczasowego pracodawcy, przejmujący zakład pracy lub jego część, prowadzi nadal taką samą lub podobną działalność, z czego wynika możliwość dalszego zatrudniania pracowników (por. wyrok SN z 19 sierpnia 2004 r., I PK 489/03, OSNP 2005/6/78).

Jeśli zatem spółka na podstawie umowy sprzedaży nabyła nieruchomość (kompleks budynków), będącą substratem majątkowym zakładu pracy pracodawcy i stanowiącą placówkę zatrudnienia, to - wraz z nabyciem tego kompleksu - stała się z mocy prawa pracodawcą zatrudnionych tam pracowników.

Rafał Krawczyk

sędzia Sądu Okręgowego w Toruniu

Art. 23¹ ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).