Czy żądać ustalenia stosunku pracy

Pracodawca czytelnika stwierdził na piśmie wygaśnięcie stosunku pracy z powodu tymczasowego aresztowania czytelnika trwającego dłużej niż trzy miesiące. Czytelnik nie odwołał się od tej decyzji pracodawcy do sądu. Po miesiącu złożył jednak powództwo o ustalenie istnienia stosunku pracy, powołując się na błąd pracodawcy.

- Czy sąd może uwzględnić takie powództwo? - pyta pan Rafał z Gliwic

Nie. Zostanie ono oddalone.

W razie naruszenia przez pracodawcę przepisów dotyczących wygaśnięcia stosunku pracy pracownikowi przysługuje powództwo do sądu pracy o przywrócenie do pracy lub odszkodowanie. Nawet gdy pracodawca niesłusznie (niezgodnie z prawem) stwierdzi wygaśnięcie stosunku pracy, skutek ten następuje i pracownik może dochodzić tylko wskazanych wyżej roszczeń (por. wyrok SN z 17 listopada 2010 r., I PK 77/10, LEX 737371). Powództwo o ustalenie trwania stosunku pracy na podstawie art. 189 k.p.c. jest w takim przypadku bezzasadne, choćby z tej przyczyny, że nie jest możliwe uznanie nieważności (nieistnienia) wygaśnięcia stosunku pracy. W wyroku z 20 marca 2008 r. (II PK 211/07, OSNP 2009/15-16/193) Sąd Najwyższy uznał ponadto, że żądanie ustalenia istnienia stosunku pracy na podstawie art. 189 k.p.c. nie jest alternatywnym roszczeniem przysługującym z mocy art. 67 k.p. w razie naruszenia przez pracodawcę przepisów o wygaśnięciu umowy o pracę (art. 477¹ k.p.c.).

W sytuacji, w której pracodawca narusza, jak stanowi art. 67 k.p., przepisy o wygaśnięciu stosunku pracy, błędnie uznając, że nastąpiło jego ustanie i odmawiając dalszego zatrudniania pracownika, wygaśnięcie stosunku pracy następuje dopiero wskutek tej odmowy. Wobec tego zasadne jest przyjęcie, że początkiem biegu 14-dniowego terminu określonego w art. 264 par. 2 k.p. jest wówczas dzień, w którym pracodawca odmówił dalszego zatrudniania pracownika wskutek błędnego uznania, że nastąpiło wygaśnięcie stosunku pracy. Pracownik, który nie chce narazić się na oddalenie powództwa, powinien wnieść je do sądu w tym terminie.

Rafał Krawczyk

sędzia Sądu Okręgowego w Toruniu

Art. 67 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).