Jak wynagrodzić pracownika za pracę wykonywaną w dniu wolnym

Niestety płacenie w zamian za dodatkową pracę wykonywaną w soboty może narazić pracodawcę na mandat w razie kontroli PIP, gdyż takie działanie może zostać uznane za wykroczenie przeciwko przepisom o czasie pracy (art. 281 pkt 5 k.p.). Przepis art. 151³ k.p. nie przewiduje bowiem alternatywnej formy rekompensaty w stosunku do udzielenia dnia wolnego od pracy w zamian za pracę w sobotę.

Inspekcja pracy akceptuje jednak płacenie wynagrodzenia w zamian za pracę w sobotę, w przypadku gdy wypada ona na koniec okresu rozliczeniowego i pracodawca nie ma fizycznej możliwości oddania innego dnia wolnego. Przykładem takiej sytuacji byłoby polecenie dodatkowej pracy w sobotę 30 kwietnia 2011 r. przez pracodawcę stosującego 1-miesięczne okresy rozliczeniowe czasu pracy. W takim przypadku bowiem od niedzieli 1 maja rozpoczyna się już nowy okres rozliczeniowy i pracodawca, choćby chciał, nie ma możliwości oddania dnia wolnego od pracy w zamian za pracę w sobotę, co musi bezwzględnie nastąpić w tym samym okresie rozliczeniowym co praca w sobotę. W takim przypadku praca w sobotę niezrekompensowana dniem wolnym spowoduje przekroczenie przeciętnej tygodniowej normy czasu pracy, co oznacza z kolei konieczność zapłacenia w zamian wynagrodzenia wraz ze 100 proc. dodatkiem, zgodnie z art. 151¹ par. 2 k.p.

Podobnie należy ocenić także przypadki, gdy po przepracowanej sobocie pracownik zachoruje i będzie korzystał ze zwolnienia lekarskiego do końca okresu rozliczeniowego, czy też wykorzysta wynikający z planu urlopów urlop wypoczynkowy. Wtedy bowiem również nie ma możliwości oddania mu dnia wolnego w zamian za przepracowaną sobotę.

W praktyce czasem również pracownicy sprzeciwiają się udzielaniu im dni wolnych z tytułu dodatkowej pracy w sobotę, gdyż przychodzą do pracy w celu uzyskania dodatkowego zarobku, a nie dnia wolnego od pracy. Sytuacje te budzą wątpliwości przy ocenianiu, czy nieudzielenie dnia wolnego ze względu na sprzeciw pracownika można uznać za wykroczenie popełnione przez pracodawcę lub osobę działającą w jego imieniu. W tym zakresie należy bowiem pamiętać, że art. 151³ k.p. nakazuje udzielić dnia wolnego od pracy w tym samym okresie rozliczeniowym i w terminie uzgodnionym z pracownikiem. A co jeśli nie doszło do uzgodnienia takiego terminu odbioru dnia wolnego? W tym zakresie sama PIP ma wątpliwości. W stanowisku departamentu prawnego Głównego Inspektoratu Pracy w sprawie dnia wolnego w zamian za pracę w sobotę (GPP-501-4560-83-1/10/PE/RP) stwierdzono bowiem jedynie, że dzień wolny powinien być udzielony w terminie ustalonym z pracownikiem, a przepisy nie precyzują trybu takiego ustalania. Nie została jednak przewidziana również sytuacja, gdyby stronom nie udało się dojść do porozumienia. Wydaje się, że bez wątpliwości należy stwierdzić, że w takim przypadku nie ma winy po stronie pracodawcy w nieudzieleniu dnia wolnego od pracy, a jeśli nie ma winy, to nie można także stwierdzić istnienia wykroczenia popełnionego przez pracodawcę. W tym zakresie konieczne wydaje się jednak udokumentowanie takiego faktu na potrzeby dowodowe w razie przyszłej kontroli PIP. Należałoby więc zaproponować pracownikowi na piśmie termin odbioru dnia wolnego i na tymże dokumencie otrzymać jego pisemną odmowę.

@RY1@i02/2011/091/i02.2011.091.209.010b.001.jpg@RY2@

Łukasz Prasołek, asystent sędziego SN, specjalista prawa pracy

Łukasz Prasołek

asystent sędziego SN, specjalista prawa pracy

Art. 151¹ par. 2, art. 151³, art. 281 pkt 5 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).