Jak powinno się ustalić charakter umowy

Czytelnik wystąpił do sądu o ustalenie, że zawierane z nim liczne umowy- -zlecenia miały w rzeczywistości charakter umowy o pracę na czas nieokreślony. Pracodawca dowodzi jednak, że choć te umowy miały pewne cechy umowy o pracę, to ich mieszany charakter uniemożliwia ustalenie istnienia stosunku pracy.

- Czy wyklucza to uwzględnienie mego powództwa - pyta pan Janusz z Wałcza.

Nie. Sąd może ustalić istnienie stosunku pracy.

Jeśli zawarta przez strony umowa ma cechy (elementy) umowy o pracę oraz umowy cywilnej (np. umowy-zlecenia, umowy o świadczenie usług lub umowy o dzieło), to dla oceny rodzaju stosunku prawnego decydujące jest ustalenie, które z tych cech mają charakter przeważający (wyrok SN z 5 maja 2010 r., I PK 8/10, LEX 602668).

Zgodnie z art. 22 par. 1 k.p., przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca - do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem. W myśl par. 1¹ tego artykułu, zatrudnienie w opisanych wyżej warunkach jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy, bez względu na nazwę umowy zawartej przez strony. Kluczowe znaczenie dla ustalenia istnienia stosunku pracy ma zatem stwierdzenie, że praca określonego rodzaju jest wykonywana na rzecz pracodawcy, pod jego kierownictwem i odpłatnie.

Oceny charakteru umowy trzeba dokonywać nie tylko na podstawie przyjętych przez jej strony postanowień, które mogą mieć na celu stworzenie pozoru innej umowy, ale także na podstawie faktycznych warunków jej wykonywania.

RAFAŁ KRAWCZYK

sędzia Sądu Okręgowego w Toruniu

Art. 22 par. 1 i 1¹ ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).