Czy związek zawodowy może wnieść pozew

Czytelnik, będący pracodawcą, rozdysponował już w całości środki z zakładowego funduszu socjalnego za 2010 rok. Zarząd działającego u niego związku zawodowego stwierdził jednak, że zostały one nieprawidłowo wydatkowane. Grozi, że wytoczy przeciwko czytelnikowi powództwo o zwrot tych środków do funduszu.

- Czy takie powództwo jest dopuszczalne - pyta pan Adam z Rzeszowa.

Zakładowej organizacji związkowej przysługuje takie uprawnienie. Sprawa o zwrot środków zakładowemu funduszowi świadczeń socjalnych jest sprawą z zakresu prawa pracy (por. wyrok Sądu Najwyższego z 16 sierpnia 2005 r., sygn. akt I PK 12/05, OSNP 2006/11-12/182). Pozwanym w takiej sprawie powinien być pracodawca, który ma zdolność sądową i procesową, choćby nie posiadał osobowości prawnej. Czynnie legitymowana do wystąpienia z takim roszczeniem może być nie tylko zakładowa, ale także międzyzakładowa organizacja związkowa obejmująca swoim działaniem pozwanego pracodawcę.

Uprawnienie związku do wystąpienia na drogę sądową z roszczeniem o zwrot funduszowi środków aktualizuje się, gdy zostały one wydatkowane niezgodnie z przepisami ustawy. Pozew może być wytoczony także w przypadku, gdy pracodawca nie przekazał środków do funduszu - mimo obowiązku jego utworzenia.

Obowiązek utworzenia funduszu ciąży (z pewnymi wyjątkami) na pracodawcach, którzy według stanu na dzień 1 stycznia danego roku zatrudniają co najmniej 20 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty. W przypadku zatrudniania mniejszej liczby pracowników utworzenie funduszu jest fakultatywne. Jeżeli jednak zostanie on utworzony, to związki zawodowe mają prawo do szukania ochrony sądowej również w odniesieniu do tych środków, jeżeli zostały wydatkowane niezgodnie z prawem.

Rafał Krawczyk

sędzia Sądu Okręgowego w Toruniu

Art. 8 ust. 3 ustawy z 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (t.j. Dz.U. z 1996 r. nr 70, poz. 335 z późn. zm.).