Jakie są warunki udzielenia urlopu bezpłatnego

ekspert z zakresu prawa pracy

W myśl art. 174 par. 1 k.p. urlopu bezpłatnego pracodawca może udzielić pracownikowi na jego pisemny wniosek. Pracownik we wniosku powinien wskazać okres, w jakim chciałby korzystać z tego urlopu. Nie jest natomiast zobowiązany do podawania przyczyny, dla której wnioskuje o udzielenie urlopu.

Pracodawca nie może też zażądać podania takiej przyczyny.

Potwierdzeniem tego jest wyrok Sądu Najwyższego z 21 października 2003 r. (I PK 559/2002, LexPolonica nr 2396048), w którym stwierdzono, że wniosek pracownika o urlop bezpłatny powinien wskazywać czas trwania urlopu, co z jednej strony oznacza, że pracodawca bez uzgodnienia z pracownikiem nie może mu udzielić urlopu w czasie innym niż określony w jego pisemnym wniosku, z drugiej jednak - że do pracodawcy należy decyzja, czy udzieli urlopu w wymiarze oznaczonym przez pracownika, czy też w wymiarze krótszym. Zważywszy więc na to, że udzielenie urlopu bezpłatnego nie jest obowiązkiem pracodawcy, a jedynie jego prawem, oraz że pracodawca nie jest związany wnioskiem dotyczącym czasu trwania urlopu, pracownika obciąża powinność upewnienia się, czy urlop został mu w ogóle udzielony oraz w jakim wymiarze, a w związku z tym, od kiedy może zaprzestać świadczenia pracy oraz kiedy powinien się zgłosić w zakładzie pracy w związku z zakończeniem urlopu.

Decyzja o udzieleniu urlopu bezpłatnego pozostawiona została uznaniu pracodawcy. Może on więc odmówić udzielenia urlopu, a podwładny nie ma roszczenia o ten urlop. Pracodawca nie może też samodzielnie udzielić pracownikowi urlopu bezpłatnego ani nie może go zmusić do udania się na urlop bezpłatny.

Urlopu bezpłatnego udziela się na okres wskazany we wniosku lub na okres krótszy. Żadna ze stron stosunku pracy nie może jednostronnie skrócić bądź przedłużyć czasu trwania urlopu bezpłatnego. Pracownik, który chce skrócić bądź przedłużyć urlop bezpłatny, powinien zwrócić się z wnioskiem do pracodawcy. Za zgodą przełożonego możliwe jest skrócenie urlopu bezpłatnego w każdym czasie.

W myśl art. 174 par. 3 k.p. przy udzielaniu urlopu bezpłatnego dłuższego niż 3 miesiące strony mogą przewidzieć dopuszczalność odwołania pracownika z urlopu z ważnych przyczyn. W razie wprowadzenia takiego zapisu jest to uprawnienie przysługujące wyłącznie pracodawcy - pracownik nie może skutecznie przerwać urlopu bezpłatnego.

Odwołanie z urlopu nie zawsze oznacza jego zakończenie, może bowiem nastąpić tylko na czas trwania tej ważnej przyczyny, a po jej ustaniu pracownik będzie mógł kontynuować urlop. Ważnymi przyczynami uzasadniającymi odwołanie pracownika z urlopu bezpłatnego mogą być szczególne potrzeby pracodawcy. Jeśli pracodawca odwołuje pracownika z urlopu bezpłatnego, powinien wskazać termin, w którym pracownik ma się stawić w pracy oraz podać przyczynę odwołania. Niestawienie się pracownika w tym dniu do pracy może spowodować m.in.:

● udzielenie kary porządkowej,

● wypowiedzenie umowy o pracę lub rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia.

Art. 174 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).