Kiedy możliwa jest praca w godzinach nadliczbowych

ekspert z zakresu prawa pracy

W myśl definicji zawartej w art. 151 par. 1 k.p. praca wykonywana ponad obowiązujące pracownika normy czasu pracy, a także praca wykonywana ponad przedłużony dobowy wymiar czasu pracy, wynikający z obowiązującego pracownika systemu i rozkładu czasu pracy, stanowi pracę w godzinach nadliczbowych. W przypadku członków korpusu służby cywilnej oraz pracowników niebędących członkami korpusu służby cywilnej pracą nadliczbową będzie praca wykonywana ponad osiem godzin na dobę i średnio czterdzieści godzin tygodniowo (podstawowy rozkład czasu pracy) oraz ponad przedłużoną normę dobową nieprzekraczającą dwunastu godzin i średnio czterdziestogodzinną normę tygodniową w przyjętym okresie rozliczeniowym (równoważny rozkład czasu pracy). Takie normy wynikają z przepisów szczególnych dotyczących tej grupy pracowników.

W odróżnieniu od uregulowań powszechnych pracodawca może nałożyć na członka korpusu służby cywilnej (lub pracownika niebędącego członkiem korpusu służby cywilnej) obowiązek pracy w godzinach nadliczbowych w przypadku zaistnienia zwykłych potrzeb urzędu. Polecenie pracy nadliczbowej w nocy oraz w niedziele i święta może zostać wydane tylko w wyjątkowych przypadkach (art. 97 ust. 5 ustawy z 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej oraz art. 29 ust 2. ustawy z 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych). Art. 151 par. 1 pkt 2 k.p. stanowi, iż przesłanką dopuszczalności pracy w godzinach nadliczbowych są szczególne potrzeby pracodawcy. Powyższe oznacza więc, iż na polecenie przełożonego (naczelnika wydziału, dyrektora komórki organizacyjnej, dyrektora generalnego urzędu) pracownik jest zobligowany do pracy w godzinach nadliczbowych, poza godzinami pracy w urzędzie, jeśli taka konieczność wynika z potrzeb urzędu. Należy zaznaczyć, iż przepisów o pracy nadliczbowej nie można stosować do kobiet w ciąży oraz, bez ich zgody, do osób sprawujących pieczę nad osobami wymagającymi stałej opieki lub opiekujących się dziećmi w wieku do lat ośmiu (art. 97 ust. 10 ustawy o służbie cywilnej oraz art. 29 ust. 3 ustawy o pracownikach urzędów państwowych).

Art. 97 ust. 5 i 10 ustawy z 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej (Dz.U. nr 227, poz. 1505 z późn. zm.).

Art. 29 ust. 2 i 3 ustawy z 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych (t.j. Dz. U. z 2001 r. nr 86, poz. 953 z późn. zm.).