Kiedy urzędnik może nagle stracić pracę

Czy utrata uprawnień może przekreślić karierę

@RY1@i02/2012/129/i02.2012.129.18300110e.813.jpg@RY2@

Rozwiązanie stosunku pracy z urzędnikiem służby cywilnej bez wypowiedzenia z jego winy następuje w razie ciężkiego naruszenia przez urzędnika podstawowych obowiązków członka korpusu służby cywilnej. Ponadto wina pracownika musi być oczywista. Do zwolnienia dyscyplinarnego dochodzi też, gdy urzędnik w czasie trwania stosunku pracy dopuścił się przestępstwa, które uniemożliwia dalsze zatrudnienie. Tu również przestępstwo powinno być oczywiste lub zostać stwierdzone prawomocnym wyrokiem. Do nagłego odejścia z pracy zmusza też zawiniona przez urzędnika utrata uprawnień koniecznych do wykonywania pracy na zajmowanym stanowisku. Trzeba jednak pamiętać, że rozwiązanie stosunku pracy z urzędnikiem bez wypowiedzenia nie może nastąpić po upływie miesiąca od dnia uzyskania wiadomości o okoliczności uzasadniającej rozwiązanie stosunku pracy.

Podstawa prawna

Art. 71 ust. 7 ustawy z 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej (Dz.U. nr 227, poz. 1505 z późn. zm.).

Czy za odmowę nadgodzin grozi nagłe zwolnienie

@RY1@i02/2012/129/i02.2012.129.18300110e.814.jpg@RY2@

Zgodnie z nowelizacją ustawy o pracownikach urzędów państwowych szef urzędu musi uzyskać zgodę pracownika opiekującego się dzieckiem, aby ten został w pracy po godzinach. Przed nowelizacją obowiązywał bezwzględny zakaz zlecania dodatkowej pracy urzędniczkom opiekującym się małymi dziećmi i osobami wymagającymi stałej opieki. Po zmianach zarówno mężczyźni, jak i kobiety mogą sami decydować o tym, czy chcą dłużej zostać w pracy. Wcześniej - nawet za zgodą urzędniczki - pracodawca nie mógł jej zlecić pozostania po godzinach. W efekcie osoba opiekującą się dzieckiem, po przepracowaniu 8 godzin musiała zakończyć pracę w tym dniu, nawet jeżeli chciałaby dłużej zostać w urzędzie.

Czas pracy pracownika urzędów państwowych nie może przekraczać 8 godzin na dobę i średnio 40 godzin tygodniowo. W uzasadnionych przypadkach może zostać wydłużony do 12 godzin. Jeśli jest taka potrzeba, urzędnicy muszą też pracować w noce, święta i niedziele. Tych wyjątków nie stosuje się do kobiet w ciąży. Nowelizacja ustawy utrzymała bezwzględny zakaz zatrudniania ich w nadgodzinach.

Podstawa prawna

Art. 1 ustawy z 5 sierpnia 2010 r. o zmianie ustawy o pracownikach urzędów państwowych (Dz.U. nr 165, poz. 1118).

Czy można zachować pracę przy likwidacji stanowiska

@RY1@i02/2012/129/i02.2012.129.18300110e.815.jpg@RY2@

Dyrektor generalny nie może zwolnić urzędnika mianowanego z powodu likwidacji jego stanowiska. Powinien mu znaleźć pracę w innej komórce. Podlega on szczególnej ochronie i powinien mieć zaproponowane inne stanowiska w tej samej jednostce.

Urząd ma jednak prawo do likwidacji danego stanowiska pracy. Może to zrobić, gdy jego utrzymanie nie jest uzasadnione potrzebami organizacyjnymi zakładu pracy. Sąd może natomiast badać i oceniać, czy likwidacja stanowiska pracy jest autentyczna, czy też ma jedynie charakter pozorny. Dlatego tylko rzeczywista reorganizacja może być przyczyną wypowiedzenia umowy o pracę albo wypowiedzenia warunków pracy lub płacy urzędnika. Jeśli przed sądem wykaże, że likwidacja była fikcyjna, może on zostać przywrócony do pracy lub otrzymać odszkodowanie. Sądy jednak nie badają, czy decyzja szefa w zakresie przydatności i celowości utrzymywania danego stanowiska jest zasadna. To jest włącznie uprawnienie pracodawcy i nie podlega ocenie sądów pracy (wyrok SN z 23 maja 1997 r., I PKN 176/97, OSNAPiUS 1998/9/263). W efekcie w razie odwołania się urzędnika sąd nie jest uprawniony do oceny, czy zmiana struktury organizacyjnej była celowa i zasadna.

Podstawa prawna

Art. 66 ustawy z 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej (Dz.U. nr 227, poz. 1505 z późn. zm.).

Czy można szybko zwolnić młodego urzędnika

@RY1@i02/2012/129/i02.2012.129.18300110e.816.jpg@RY2@

Nowy pracownik, który po raz pierwszy trafi np. do urzędu wojewódzkiego lub ministerstwa, jest zatrudniany na czas określony. W tym okresie w każdej chwili może zostać zwolniony za dwutygodniowym wypowiedzeniem.

Z osobą, która po raz pierwszy podejmuje pracę w służbie cywilnej, zawierana jest umowa na okres 12 miesięcy. Jeśli nie sprawdzi się w pracy, nie ma co liczyć na dalsze zatrudnienie. Do weryfikacji jego kompetencji służy pierwsza ocena, która jest przeprowadzona najwcześniej po ośmiu, najpóźniej po 11 miesiącach pracy. Ocena jest dokonywana bezpośrednio przez przełożonego w porozumieniu z dyrektorem departamentu. Przy pierwszej ocenie powinno być brane pod uwagę zaangażowanie pracownika i jego postępy w pracy. Ważny też będzie wynik egzaminu w ramach służby przygotowawczej.

Pracownik ze swojej strony zobowiązany jest do przedstawienia sprawozdania z wykonanych, zleconych mu w tym czasie zadań. Po otrzymaniu przez pracownika pozytywnej oceny dyrektor departamentu zwróci się do dyrektora generalnego urzędu o zawarcie z pracownikiem umowy na czas nieokreślony.

Otrzymanie negatywnej oceny oznacza dalsze zatrudnienie na umowie okresowej lub rozwiązanie stosunku pracy za dwutygodniowym wypowiedzeniem. Zarówno sposób i tryb dokonywania pierwszej oceny, jak i wzór arkusza, na podstawie którego będzie ona przeprowadzana, zostały określone w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z 15 czerwca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i sposobu dokonywania pierwszej oceny w służbie cywilnej (Dz.U. nr 94, poz. 772). Dyrektor generalny urzędu, gdy ma wszystkie dokumenty nowego pracownika, przed upływem roku jego pracy może zdecydować, czy zatrudnić pracownika na stałe, czy też nie przedłużać z nim umowy o pracę.

Podstawa prawna

Art. 35 ust. 3 ustawy z 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej (Dz.U. nr 227, poz. 1505 z późn. zm.).

Czy przeniesienie może doprowadzić do zwolnienia

@RY1@i02/2012/129/i02.2012.129.18300110e.817.jpg@RY2@

Dyrektor generalny może zrezygnować ze współpracy z danym urzędnikiem mianowanym. Wystarczy, że oddeleguje go do innej jednostki. Ale musi się liczyć z odwołaniem, do którego przenoszona osoba ma prawo. O zasadności przeniesienia do innego urzędu decyduje ostatecznie premier. Wcześniej sprawdza to szef służby cywilnej. Dlatego, jeśli pracownik uzna, że takie działanie jest niezasadne, może o tym powiadomić szefa tej służby. Ten stoi na stanowisku, że przy przeniesieniu musi być wykazany szczególny interes po stronie jednostki przyjmującej urzędnika. Dzięki temu ograniczane są sytuacje, kiedy urząd chciałby pozbyć się pracownika, wnioskując do szefa służby o jego przeniesienie.

Od urzędników wymaga się większej dyspozycyjności w odniesieniu do potrzeb zatrudniających ich jednostek. Dyrektor generalny może bowiem w każdym czasie przenieść pracownika na inne stanowisko wewnątrz jednostki i w tej samej miejscowości, pod warunkiem że jest to uzasadnione potrzebami urzędu.

Urzędnicy mają większą stabilność zatrudnienia niż pracownicy służby cywilnej. Wymaga się od nich jednocześnie większej elastyczności i dostosowywania się do potrzeb danej jednostki. W efekcie szef służby cywilnej zawsze może uchylić decyzję o przeniesieniu, jeśli uzna ją za bezzasadną. Dodatkowo urzędnikowi przysługuje też odwołanie od decyzji szefa służby do premiera. Ponadto w administracji rządowej bez zgody można oddelegować do innego urzędu tylko urzędnika służby cywilnej. Nie ma takiej możliwości w przypadku pracownika. W efekcie jeżeli przemawia za tym szczególny interes tej służby, do innego urzędu w innej miejscowości przenieść można tylko urzędnika mianowanego.

Podstawa prawna

Art. 66 i 67 ustawy z 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej (Dz.U. nr 227, poz. 1505 z późn. zm.).

Czy ocena okresowa prowadzi do utraty pracy

@RY1@i02/2012/129/i02.2012.129.18300110e.818.jpg@RY2@

Wszyscy urzędnicy administracji rządowej podlegają ocenie okresowej. Jeśli pracownik zostanie negatywnie zweryfikowany, ma pół roku na poprawę swojego zaangażowania. Z kolei dopiero druga ocena negatywna skutkuje automatycznym rozwiązaniem umowy z urzędnikiem mianowanym (z mocy prawa). W przypadku pozostałych decyduje o tym ostatecznie dyrektor generalny.

Ocena okresowa obejmuje obowiązki wynikające z opisu zajmowanego przez urzędnika stanowiska pracy. Jest sporządzana na piśmie co dwa lata, ale okres ten może być wydłużony o czas usprawiedliwionej nieobecności pracownika, trwającej dłużej niż jeden miesiąc.

Osoba oceniana może zapoznać się z wystawioną jej opinią. Powinny być w niej zawarte wnioski dotyczące indywidualnego rozwoju zawodowego. Podwładny po zapoznaniu się z wynikami oceny jego pracy może w ciągu siedmiu dni złożyć sprzeciw do dyrektora generalnego, który rozpatrzy go w ciągu 14 dni. Jego uwzględnienie powoduje zmianę przez dyrektora generalnego oceny lub przeprowadzenie kolejnej. Na takich samych zasadach pracownik może wnieść sprzeciw od drugiej negatywnej opinii. Nierozpatrzenie lub nieuwzględnienie sprzeciwu w przewidzianym terminie upoważni urzędnika do odwołania się do sądu pracy w ciągu 14 dni od doręczenia decyzji lub upływu terminu na rozpatrzenie sprzeciwu. Dwie negatywne opinie spowodują rozwiązanie umowy z zachowaniem okresu wypowiedzenia.

Podstawa prawna

Art. 71 ust. 1 pkt 1 ustawy z 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej (Dz.U. nr 227, poz. 1505 z późn. zm.).

Artur Radwan

artur.radwan@infor.pl