Czy każdemu należy się odszkodowanie

Dyrektor oddziału spółki uczestniczył w negocjacjach nad porozumieniem zbiorowym. Dało ono pracownikom prawo do wysokich odszkodowań w razie wypowiedzenia im umowy w okresie 10 lat od podpisania porozumienia. Obecnie, po wypowiedzeniu mu umowy przed tym terminem, dyrektor żąda dla siebie odszkodowania z porozumienia zbiorowego. Czy sąd może uznać jego roszczenie za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego lub stanowiące nadużycie prawa?

Sąd może w tych okolicznościach oddalić powództwo na podstawie art. 8 kodeksu pracy. W myśl wskazanego wyżej przepisu nie można czynić ze swego prawa użytku, który byłby sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony.

W wyroku z 26 kwietnia 2011 r. (II PK 271/10, PiP 2011/180/6) Sąd Najwyższy stwierdził, że zgodnie z art. 8 kodeksu pracy nie korzysta z ochrony roszczenie pracownika, który był reprezentantem pracodawcy przy zawarciu porozumienia zbiorowego, a następnie oparł swoje roszczenie na postanowieniach tego porozumienia. Zasadą przy zawieraniu porozumień zbiorowych powinna być niedopuszczalność przyznawania w nich świadczeń o nadzwyczaj korzystnym charakterze kadrze zarządzającej, nawet jeśli są to osoby o statusie pracowniczym. Tym bardziej zasada ta powinna obejmować członków kadry zarządzającej, którzy uczestniczyli w zawarciu porozumienia zbiorowego. W opinii SN bez znaczenia dla zastosowania art. 8 k.p. w tego typu sprawach jest okoliczność, że porozumienie nie przewidywało wyłączenia jego stosowania wobec pracownika negocjującego to porozumienie po stronie pracodawcy.

W omawianym przypadku możliwe jest więc przyjęcie przez sąd, że dochodzenie przez dyrektora oddziału - na podstawie porozumienia zbiorowego - wysokiego odszkodowania z tytułu wypowiedzenia mu umowy o pracę przed upływem 10 lat stoi w sprzeczności z zasadami współżycia społecznego i społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa.

Rafał Krawczyk

sędzia Sądu Okręgowego w Toruniu

Podstawa prawna

Art. 8 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).