Czy pracodawca może zażądać zwrotu świadczeń za cały okres umowy

Czytelnika łączy z byłym pracodawcą umowa o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy. Na jej podstawie czytelnik otrzymuje co miesiąc odszkodowanie. Złamał jednak zapis umowy. Czy w tej sytuacji pracodawca może nie tylko zaprzestać wypłacania czytelnikowi świadczeń przewidzianych w umowie, ale także zażądać zwrotu już uregulowanych należności?

Tak. Przysługuje mu takie uprawnienie.

Pracodawca może zażądać od czytelnika odszkodowania za złamanie zakazu konkurencji. Ma także prawo uchylić się od dalszego wypełniania swoich zobowiązań wynikających z umowy.

Kwestia ta nie budzi wątpliwości w orzecznictwie. W wyroku Sądu Najwyższego z 6 kwietnia 2011 r. (II PK 229/10, LEX 863983) stwierdzono, że naruszenie przez byłego pracownika umowy o zakazie konkurencji upoważnia byłego pracodawcę nie tylko do domagania się od niego odszkodowania za naruszenie zakazu konkurencji (na podstawie art. 471 lub art. 483 kodeksu cywilnego), ale także do wstrzymania wypłaty byłemu pracownikowi dalszych rat odszkodowania przewidzianego w 101² par. 3 kodeksu pracy.

Wstrzymanie takich wypłat następuje od daty powzięcia przez pracodawcę wiadomości o naruszeniu zakazu konkurencji. Jeśli jednak pracodawca wypłacał raty odszkodowania w czasie, gdy doszło już do naruszenia zakazu konkurencji przez byłego pracownika, ma prawo do żądania ich zwrotu na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 405 i nast. k.c.).

Kodeks pracy nie określa, czy odszkodowanie powinno zostać zwrócone pracodawcy za cały okres, za który zostało wypłacone pracownikowi (od początku obowiązywania zakazu konkurencji), czy też tylko za okres, w którym pracownik prowadził już działalność konkurencyjną (np. poczynając od tego miesiąca, w którym podjął taką działalność). Jak się wydaje, świadczenie pracodawcy staje się nienależne dopiero od chwili podjęcia przez pracownika działalności konkurencyjnej, w związku z czym żądanie zwrotu wypłaconego odszkodowania za cały okres obowiązywania umowy byłoby zbyt daleko idące.

Rafał Krawczyk

sędzia Sądu Okręgowego w Toruniu

Podstawa prawna

Art. 101² par. 3, art. 300 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Art. 405, art. 471, art. 483 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).