Pracodawca płacący odszkodowanie za pracownika może w ciągu roku wystąpić o jego zwrot

Roszczenia wynikające ze stosunku pracy przedawniają się z upływem 3 lat od dnia, kiedy stały się wymagalne. Wyjątek stanowi roszczenie pracodawcy o naprawienie szkody wyrządzonej przez podwładnego wskutek niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązków pracowniczych. Takie roszczenie przedawnia się z upływem roku od dnia, w którym pracodawca dowiedział się o wyrządzeniu szkody przez pracownika, nie później jednak niż z upływem trzech lat od daty jej wyrządzenia (art. 291 k.p.).

Pracodawca musi wiedzieć

Roszczenie odszkodowawcze pracodawcy względem pracownika staje się wymagalne w dniu, w którym pracodawca powziął wiadomość o wyrządzeniu przez pracownika szkody i z tym dniem rozpoczyna się bieg rocznego okresu przedawnienia. Pracodawca nie musi jednak znać dokładnej wielkości szkody. Wcześniejsze orzecznictwo Sądu Najwyższego stało na stanowisku, że "powzięcie przez pracodawcę wiadomości" należy rozumieć w ten sposób, że w zwykłym toku rzeczy pracodawca mógł i powinien był uzyskać wiadomość o szkodzie i jej sprawcy (wyroki SN z 10 sierpnia 1978 r., I PR 167/78, OSNC 1979/3/56 oraz z 3 marca 1981 r.; IV PR 36/81, OSP 1981/12/216).

Stwierdzić jednak należy, że aby termin przedawnienia mógł rozpocząć swój bieg, pracodawca musi rzeczywiście dowiedzieć się o poniesionej szkodzie oraz że jej sprawcą był jego pracownik, z tym zastrzeżeniem, że powinien wyczerpać dostępne możliwości uzyskania takich wiadomości jak najwcześniej (por. SN w wyroku z 4 listopada 1986 r., IV PR 340/86, PiZS 1987/4/59). Pracodawca musi sobie zatem zdawać sprawę z wyrządzonej szkody na tyle precyzyjnie, aby pozwalało mu to na ustalenie okoliczności wskazujących na spowodowanie przez konkretnego pracownika szkody.

Gdy pracownik wyrządzi szkodę osobie trzeciej

Również roszczenie regresowe, przewidziane w art. 120 par. 2 k.p., na skutek naprawienia przez pracodawcę szkody wyrządzanej nieumyślnie przez pracownika osobie trzeciej przy wykonywaniu obowiązków pracowniczych przedawnia się z upływem jednego roku.

O powstaniu tego roszczenia nie decyduje jednak chwila wyrządzenia szkody przez sprawcę, lecz chwila jej naprawienia przez dłużnika, co ma wpływ na moment rozpoczęcia biegu terminu przedawnienia (por. wyrok SN z 16 września 1997 r., I PKN 261/97,OSNP 1998/18/535).

Tylko w przypadku winy nieumyślnej

Roczny termin przedawnienia dotyczy jednak wyrządzenia pracodawcy szkody przez pracownika w sposób nieumyślny. Jeżeli mamy natomiast do czynienia z umyślnością, roszczenie pracodawcy o naprawienie tak wyrządzonej szkody przedawnia się według zasad przewidzianych w art. 442¹ k.c., a więc co do zasady z upływem trzech lat.

Termin trzyletni należy liczyć od dnia, w którym pracodawca dowiedział się o szkodzie i pracowniku obowiązanym do jej naprawienia. Jednak termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę. Jeżeli jednak szkoda wynika z występku lub zbrodni, roszczenie odszkodowawcze pracodawcy przedawnia się z upływem lat dwudziestu i to bez względu na to, kiedy pracodawca dowiedział się o szkodzie i pracowniku będącym jej sprawcą (art. 442¹ par. 2 k.c. w zw. z art. 291 par. 3 k.p.).

PRZYKŁAD

Brak należytej staranności

Pracownik przedsiębiorstwa usługowego X 9 lutego 2011 r. w godzinach pracy i podczas wykonywania swoich obowiązków pracowniczych zniszczył mienie spółki Y korzystającej z usług świadczonych przez przedsiębiorstwo X. O fakcie tym spółka Y powiadomiła przedsiębiorcę X jeszcze tego samego dnia. Bezsprzecznie ustalone zostało, iż pracownik w sposób nieumyślny, poprzez niezachowanie należytej staranności w trakcie świadczenia pracy wyrządził szkodę spółce Y. Przedsiębiorca X 15 kwietnia 2011 r. naprawił szkodę, płacąc spółce Y stosowne odszkodowanie. Roszczenie regresowe pracodawcy X w stosunku do pracownika, który wyrządził szkodę, powstaje dopiero z chwilą zaspokojenia przez niego roszczeń osoby poszkodowanej (spółki Y). Roczny termin przedawnienia liczymy zatem nie od dnia, w którym pracodawca X powziął wiadomość o wyrządzeniu przez pracownika szkody (9 lutego 2011 r.), gdyż dopiero naprawienie szkody stwarza roszczenie zwrotne do sprawcy. Liczymy go zatem dopiero od 15 kwietnia 2011 r.

@RY1@i02/2012/013/i02.2012.013.217001000.802.jpg@RY2@

Jacek Bojarski

Jacek Bojarski

radca prawny, Chałas i Wspólnicy Kancelaria Prawna w Warszawie

Podstawa prawna

Art. 291 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).