Przedsiębiorca coraz częściej musi współpracować z reprezentacją osób zatrudnionych w zakładzie

Po ostatniej nowelizacji kodeksu pracy w zakresie czasu pracy, która weszła w życie 23 sierpnia 2013 r., instytucja przedstawicielstwa pracowników zyskała jeszcze bardziej na wartości.

Nowe przepisy wprowadziły dłuższy okres rozliczeniowy, aż do 12 miesięcy. Ponadto wprowadzony został w art. 140¹ k.p. ruchomy czas pracy. Jednocześnie, aby nowelizacja nie prowadziła do nadużyć, zastrzeżono, iż przedłużenie okresu rozliczeniowego do 12 miesięcy oraz zastosowanie ruchomego rozkładu czasu pracy, będzie możliwe:

ww układzie zbiorowym pracy lub w porozumieniu z zakładowymi organizacjami związkowymi; jeżeli nie jest możliwe uzgodnienie treści porozumienia ze wszystkimi zakładowymi organizacjami związkowymi, pracodawca uzgadnia ją z organizacjami związkowymi reprezentatywnymi w rozumieniu art. 241^25a k.p., albo

ww porozumieniu zawieranym z przedstawicielami pracowników, wyłonionymi w trybie przyjętym u danego pracodawcy - jeżeli u pracodawcy nie działają zakładowe organizacje związkowe.

Jak wiadomo, nie we wszystkich zakładach pracy zawierane są zbiorowe układy pracy czy funkcjonują w ogóle związki zawodowe. Dlatego właśnie ta grupa pracodawców powinna znać zasady współpracy z przedstawicielami pracowników. Istotne jest również to, że taka wiedza nie tylko będzie przydatna tym, którzy zamierzają skorzystać z nowych rozwiązań w zakresie czasu pracy. Taka współpraca przewidziana została również w innych przepisach prawa pracy. Choć ustawodawca nie używa we wszystkich aktach prawa pracy słowa "przedstawicielstwo", a posługuje się również pojęciem pracownika wybranego przez załogę do reprezentowania jej interesów, to zasady wyboru czy późniejszej współpracy będą w obu przypadkach takie same.

Przy wyborach są wątpliwości

W praktyce pojawiają się bardzo często pytania, w jaki sposób powinno dojść do utworzenia/wybrania tej reprezentacji. Odpowiedzi nie znajdziemy jednak w przepisach prawa pracy, z wyjątkiem procedury bhp. Kodeks pracy wskazuje jedynie, iż powinni oni być wyłonieni w sposób zwyczajowo przyjęty w zakładzie pracy. Tymczasem ustawa o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (dalej: u.z.f.ś.s.) stanowi, iż osoba reprezentująca zatrudnionych powinna być wybrana przez nich.

W celu uniknięcia sporów między załogą a pracodawcą co do składu przedstawicielstwa pracowników zasady wyboru oraz współpracy z pracodawcą najlepiej uregulować w prawie wewnętrznie obowiązującym w zakładzie, np. w regulaminie pracy.

Z kolei jeżeli chodzi o procedurę konsultacji w zakresie bhp, to zgodnie z art. 237^11a k.p. ustawodawca, z uwagi na doniosłość tego typu spraw, zobowiązał pracodawcę do zapewnienia odpowiednich warunków przeprowadzania konsultacji, w tym by odbywały się one w godzinach pracy z zachowaniem przez pracowników w nich uczestniczących prawa do wynagrodzenia. Co istotne, zostało wprost wskazane, że uczestniczący w konsultacjach pracownicy nie mogą ponosić jakichkolwiek niekorzystnych dla nich konsekwencji z tytułu tej działalności.

Powstaje jednak pytanie, co w przypadku gdy takie reguły nie zostały spisane, a pracodawca chciałby podjąć decyzję, która akurat wymaga konsultacji z przedstawicielami załogi. W tym celu powinien, np. za pomocą obwieszczenia, zarządzenia, wprowadzić zasady wyboru reprezentacji pracowników i przeprowadzić wybory do tego gremium.

Interesy każdej grupy

Istotne jest przede wszystkim, aby przedstawicieli wybrali sami zatrudnieni. Jeżeli zakład pracy zatrudnia wiele osób i nie jest możliwe jednoczesne głosowanie przez wszystkich zatrudnionych, to rekomenduje się przeprowadzanie wyborów w poszczególnych działach, komórkach organizacyjnych. Istotne, aby w głosowaniu mogli wziąć udział wszyscy zatrudnieni.

Liczba osób wchodzących w skład reprezentacji pracowniczej również nie została określona. W przypadku kodeksu pracy mowa jest o więcej niż jednej osobie ("przedstawicielstwo"), a jeżeli chodzi o ustawę o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, wyłącznie o jednym reprezentancie. Nie ma jednak przeszkód, aby uzgodnień w imieniu załogi dokonywało więcej osób. Pracodawcy, którzy zatrudniają osoby w różnych grupach zawodowych (jak prawnicy biurowi, produkcyjni, obsługa), powinni pomyśleć nad wyłonieniem przedstawiciela każdej z nich. Interesy poszczególnych grup będą różne. Pracodawca może pomyśleć również nad wprowadzeniem kadencyjności takich przedstawicieli, co będzie jednak wiązało się z koniecznością cyklicznego organizowania wyborów wśród pracowników.

Prowadzenie rozmów

Jak już uda się ustalić skład przedstawicieli, to pracodawca może rozpocząć z nimi rozmowy. Osoby wybrane, które podejmą się pełnienia tej funkcji, muszą zadawać sobie sprawę, iż będą zobowiązane do aktywnego reprezentowania interesów swoich kolegów z zakładu pracy i nie powinni uchylać się od czynności w tym zakresie. W zależności od podejmowanych przez pracodawcę decyzji z zakresu prawa pracy, współpraca będzie wymagała różnych form aktywności ze strony przedstawicieli załogi. Najczęściej pojawia się konieczność konsultacji, uzgodnienia czy zawarcia porozumienia.

Porozumienie wymaga współdziałania i zgody obu stron. Zawarte porozumienie staje się częścią stosunku pracy. Bez jednej ze stron nie ma porozumienia, bowiem nie dojdzie do uzgodnienia istotnych kwestii, które mają być nim objęte. Najczęściej w takim wypadku pracodawcy nie uda się skutecznie wprowadzić proponowanych przedstawicielom rozwiązań. Druga forma to uzgodnienie, które jest bardzo zbliżone do porozumienia. Wydaje się, iż różnica polega na tym, że uzgodnienie dotyczy wypracowania wspólnej treści, gdzie nie będzie zasadniczych rozbieżności. W porozumieniu wszelkie sprawy muszą być do końca rozwiązane, nawet drobne szczegóły przez strony. Jeżeli chodzi zaś o konsultacje, to mają one wyłącznie charakter opiniodawczy, a ich wyniki nie są wiążące dla pracodawcy.

Ważne

Przepisy nie wskazują, w jaki sposób należy wyłonić przedstawicieli pracowników. Przyjmuje się, że najlepiej zasady te ustalić w przepisach wewnątrzzakładowych, np. w regulaminie pracy

@RY1@i02/2013/225/i02.2013.225.217001000.804.jpg@RY2@

ZAKRES WSPÓŁDZIAŁANIA

@RY1@i02/2013/225/i02.2013.225.217001000.805.jpg@RY2@

Katarzyna Gospodarowicz radca prawny w Kancelarii Prawnej Schampera, Dubis, Zając i Wspólnicy sp. k.

Katarzyna Gospodarowicz

radca prawny w Kancelarii Prawnej Schampera, Dubis, Zając i Wspólnicy sp. k.