Ochrona działacza nie jest bezwzględna
Pracownica jest zatrudniona w firmie o charakterze produkcyjnym. Zgodnie z opinią lekarza nie jest zdolna do wykonywania obowiązków na dotychczasowym stanowisku, a zakład pracy, przy zachowaniu obiektywnych przesłanek, nie jest w stanie zapewnić pracy na innym stanowisku, które nie narażałoby jej na uszczerbek na zdrowiu. Pracownica jest działaczem związku zawodowego. Pracodawca zwrócił się do zakładowej organizacji związkowej pracownicy o zgodę na rozwiązanie umowy o pracę, przedstawiając szczegółowo przyczyny. Stanowisko związku jest jednak negatywne. Brak zgody związku zawodowego jest uzasadniony tym, że rozwiązanie umowy o pracę jest podyktowane wyłącznie chęcią naruszenia wolności związkowej, a nie innymi, obiektywnymi przesłankami.
W omawianym przypadku należy zauważyć, że związek zawodowy odwołał się pośrednio do art. 1 konwencji Międzynarodowej Organizacji Pracy nr 135, która przewiduje, że działacze związkowi powinni korzystać ze skutecznej ochrony przeciwko wszelkim aktom krzywdzącym, włącznie ze zwolnieniem podjętym ze względu na ich przynależność związkową lub uczestnictwo w działalności związkowej, pod warunkiem że działają zgodnie z prawem, układami zbiorowymi bądź innymi porozumieniami. W ustawodawstwie polskim to bezpośrednie nawiązanie do art. 32 ustawy o związkach zawodowych przewidującego szczególną ochronę działaczy związkowych przed wypowiedzeniem.
Podobną sprawą zajął się Sąd Najwyższy. Wtedy pytanie sprowadzało się do odpowiedzi na problem: czy żądanie pracownika, którego stosunek pracy jest szczególnie chroniony, przywrócenia do pracy, do wykonywania której jest niezdolny (art. 45 par. 1 kodeksu pracy; dalej: k.p.), w sytuacji gdy pracodawca nie dysponuje wolnymi stanowiskami pracy odpowiednimi ze względu na stan zdrowia tegoż pracownika, może być oceniony jako nadużycie przez niego prawa podmiotowego (art. 8 k.p.) - w tym wypadku prawa do szczególnej ochrony. W orzeczeniu z 26 listopada 2003 r. (sygn. akt I PK 616/02, Pr.Pracy 2004/6/34) SN wskazał, że celem ochrony działacza związkowego jest wyłącznie zagwarantowanie mu niezależności w wypełnianiu jego funkcji, a przepisy wyznaczające zakres tej ochrony mają charakter regulacji szczególnej i muszą być wykładane ściśle. Działalność związkowa nie może być pretekstem do nieuzasadnionego uprzywilejowania pracownika w sferach niedotyczących sprawowania przez niego funkcji. Oznacza to w praktyce, że działanie pracodawcy, który podejmuje czynności związane z rozwiązaniem umowy o pracę z pracownikiem, którego stosunek pracy jest szczególnie chroniony z uwagi na działalność w związkach zawodowych, nie powinien być postrzegany automatycznie, jako próba naruszenia wolności związkowej, w konsekwencji wadliwość czynności prawnej.
W pewnych sytuacjach, jak we wskazanej powyżej, przywrócenie pracownicy do pracy, której obiektywnie nie może wykonywać, zdaniem SN, nie miałoby nic wspólnego ze sprawiedliwością. Należy mieć na względzie także orzeczenie SN z 9 grudnia 1998 r. (sygn. akt I PKN 502/98, OSNP 2000/3/107), zgodnie z którym sprzeczna ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa przywrócenia do pracy na poprzednich warunkach jest próba uczynienia z tego prawa użytku, gdy pracownik nie chce i ze względów zdrowotnych nie może na tym stanowisku wykonywać części normalnych zadań. SN podkreśla, iż związek zawodowy ma prawo chronić pracownika przed zwolnieniem. Stosując tę ochronę, nie wolno mu jednak nadużywać wolności związkowej.
@RY1@i02/2013/216/i02.2013.216.21700090a.802.jpg@RY2@
Joanna Jasiewicz adwokat, kancelaria Gide Loyrette Nouel, doktorant w Zakładzie Prawa Pracy INP PAN
Joanna Jasiewicz
adwokat, kancelaria Gide Loyrette Nouel, doktorant w Zakładzie Prawa Pracy INP PAN
Podstawa prawna
Art. 1 konwencji Międzynarodowej Organizacji Pracy nr 135 z 23 czerwca 1971 r. dotyczącej ochrony przedstawicieli pracowników w przedsiębiorstwach i przyznania im ułatwień (Dz.U. z 1977 r. nr 39, poz. 178).
Art. 32 ustawy z 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (t.j. Dz.U. z 2001 r. nr 79, poz. 854 z późn. zm.).
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu