Poradnia kadrowa

● Kiedy wydatki na szkolenia zatrudnionych są dla zakładu pracy pomocą de minimis

● Czy da się umorzyć pożyczkę wykorzystaną na inny cel niż wskazany we wniosku o jej udzielenie

● W jakich przypadkach po utracie statusu zakładu pracy chronionej pracodawca zachowuje środki zfron

● Mamy status zakładu pracy chronionej. Nasz niepełnosprawny pracownik zwrócił się do nas z wnioskiem o udzielenie mu pomocy w formie pożyczki ze środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych. We wniosku wskazał, że pomoc byłaby przeznaczona na zakup leków dla jego żony, która również jest osobą niepełnosprawną. Czy dopuszczalne jest udzielenie indywidualnej pomocy na podstawie takiego wniosku?

doradca prawny Polskiej Organizacji Pracodawców Osób Niepełnosprawnych

Nie ma takiej możliwości.

Udzielenie pomocy indywidualnej na zakup leków może nastąpić tylko w sytuacji, gdy leki te przeznaczone będą dla wnioskodawcy, a nie dla członka jego rodziny. Sfinansowanie leków dla współmałżonka byłoby możliwe, gdyby posiadał on status osoby niepełnosprawnej będącej byłym pracownikiem danego zakładu. W takim przypadku to on sam musiałby jednak złożyć wniosek o udzielenie pomocy indywidualnej.

Zgodnie z art. 33 ust. 4 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (dalej ustawa o rehabilitacji) ze środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (zfron) może być sfinansowana wyłącznie rehabilitacja zawodowa, społeczna i lecznicza oraz ubezpieczenia osób niepełnosprawnych. Ustawa o rehabilitacji oraz rozporządzenie ministra pracy i polityki społecznej z 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (dalej rozporządzenie) zobowiązują także pracodawcę do tego, aby udzielanie pomocy indywidualnej odbywało się zgodnie z obowiązującym u niego zakładowym regulaminem wykorzystania tych środków. Na podstawie par. 2 ust. 1 pkt. 11 lit. b rozporządzenia środki zfron mogą być przeznaczone, w ramach pomocy indywidualnej, na zakup leków i innych niezbędnych środków medycznych. Pracodawca może zatem udzielić osobie niepełnosprawnej pomocy indywidualnej (w formie bezzwrotnej pomocy lub nieoprocentowanej pożyczki) na zakup leków oraz innych niezbędnych środków medycznych, o ile taki wydatek został przewidziany w zakładowym regulaminie wykorzystania środków zfron.

W par. 3 ust. 1 rozporządzenia ustawodawca wskazał katalog osób, które mogą być beneficjentami pomocy indywidualnej. Są to m.in.:

wosoby niepełnosprawne zatrudnione w danym zakładzie na podstawie stosunku pracy lub umowy o pracę nakładczą (dotyczy to także osób przebywających na urlopach bezpłatnych oraz urlopach wychowawczych),

wosoby niepełnosprawne będące uczniami odbywającymi praktyczną naukę zawodu w tym zakładzie,

wniepracujące osoby niepełnosprawne - byli pracownicy tego zakładu, przy czym pomoc indywidualną może przyznać im tylko na poniesienie wydatków związanych z finansowaniem rehabilitacji społecznej i leczniczej.

Podstawa prawna

Art. 33 ust. 4 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 127, poz. 721 z późn. zm.).

Par. 2 ust. 1 pkt 11 lit. b oraz par. 3 ust. 1 rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (Dz.U. nr 245, poz. 1810 z późn. zm.).

● Pracodawca prowadzący zakład pracy chronionej chce sfinansować ze środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych szkolenie bhp dla zatrudnionego w firmie niepełnosprawnego specjalisty do spraw bezpieczeństwa i higieny pracy. Czy takie wydatki mogą być poniesione w ramach pomocy indywidualnej lub indywidualnego programu rehabilitacji, bez obowiązku ubiegania się o zaświadczenie o pomocy de minimis?

ekspert od zatrudniania osób niepełnosprawnych

Nie jest to dopuszczalne.

W przypadku opisanym w pytaniu wydatki będą wiązać się bezpośrednio ze szkoleniem zawodowym niepełnosprawnego pracownika, w związku z czym będą dla pracodawcy pomocą de minimis.

Pracodawca może sfinansować szkolenia swoich niepełnosprawnych pracowników z tzw. puli ogólnej zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (zfron), z pomocy indywidualnej lub w ramach indywidualnych programów rehabilitacji. Ustalenie, z jakiej puli powinno być sfinansowane konkretne szkolenie oraz czy wydatek ten będzie dla pracodawcy pomocą de minimis (czy też będzie to pomoc o charakterze socjalnym udzielona indywidualnemu beneficjentowi), zależy od rodzaju szkolenia.

W przypadku szkolenia z dziedziny bhp dla zatrudnionego w firmie niepełnosprawnego specjalisty z tego zakresu będziemy mieli do czynienia ze szkoleniem zawodowym, bezpośrednio związanym z jego obowiązkami na stanowisku pracy oraz mającym na celu podniesienie jego kwalifikacji zawodowych. Takie szkolenia mogą być finansowane z tzw. dużego zfron (par. 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych, dalej rozporządzenie) lub w ramach indywidualnych programów rehabilitacji (par. 2 ust. 1 pkt 12 lit. c rozporządzenia). Natomiast w ramach pomocy indywidualnej można finansować tylko takie szkolenia, które rozwijają pozazawodowe zainteresowania osób niepełnosprawnych (par. 2 ust. 1 pkt 11 lit. p rozporządzenia).

W przypadku indywidualnych programów rehabilitacji (IPR) mamy do czynienia z otwartym katalogiem wydatków. Dopuszczalne są wszystkie wydatki, których celem jest zmniejszenie ograniczeń zawodowych niepełnosprawnego pracownika. Mogą to być także koszty szkoleń wraz z dojazdami i ewentualnymi noclegami, materiałami dydaktycznymi, kosztami egzaminów itp. To, czy w konkretnym przypadku będziemy mieli do czynienia z pomocą de minimis, zależy od tego, czy dany wydatek stanowi przysporzenie korzyści wyłącznie dla pracownika, czy też jest wsparciem dla pracodawcy.

Podstawa prawna

Par. 2 ust. 1 pkt 6 i pkt 12 lit. c, par. 2 ust. 2 rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (Dz.U. nr 245, poz. 1810 z późn. zm.).

● W ubiegłym roku udzieliliśmy naszemu niepełnosprawnemu pracownikowi pożyczki na zakup sprzętu komputerowego w ramach pomocy indywidualnej ze środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Spłata pożyczki odbywa się poprzez potrącanie określonej kwoty z wynagrodzenia tego zatrudnionego. Obecnie jednak chcemy rozwiązać z nim umowę o pracę za porozumieniem stron. Czy w takim przypadku możemy umorzyć mu zaciągniętą pożyczkę?

doradca prawny Polskiej Organizacji Pracodawców Osób Niepełnosprawnych

Pracodawca może umorzyć pożyczkę, jeśli zatrudniony udowodni, że wykorzystał przyznaną mu pomoc na cel wskazany we wniosku o jej udzielenie.

Szczegółowe zasady dotyczące wydatkowania środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (zfron) zostały określone w rozporządzeniu ministra pracy i polityki społecznej z 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (dalej rozporządzenie). Zgodnie z par. 4 ust. 1 rozporządzenia pomoc indywidualna może być udzielona w jednej z dwóch form: jako pomoc bezzwrotna albo jako nieoprocentowana pożyczka. Pracodawca, który tworzy zfron, ma także obowiązek ustalenia zakładowego regulaminu wydatkowania tych środków. Powinien uregulować w nim szczegóły związane z wydatkowaniem środków zfron w swoim zakładzie. W przypadku udzielenia pomocy indywidualnej w formie pożyczki pracodawca oraz osoba, która złożyła wniosek o taką pomoc, powinni zawrzeć umowę pożyczki. Kwestie związane ze spłatą należności powinny zostać uregulowane również w treści tej umowy.

Rozporządzenie przewiduje możliwość umorzenia nieoprocentowanej pożyczki ze środków zfron, ale zastrzega w tym zakresie jeden warunek. Zgodnie z par. 4 ust. 2 rozporządzenia umorzenie pożyczki może nastąpić tylko w przypadku wykorzystania jej zgodnie z przeznaczeniem określonym we wniosku o przyznanie pomocy indywidualnej. Aby pracodawca mógł umorzyć pożyczkę, powinien otrzymać od osoby niepełnosprawnej dowód wykorzystania pomocy na cel, który był wskazany we wniosku. Przeznaczenie pożyczki na inny cel skutkuje m.in. tym, że pożyczka nie może być umorzona.

Podstawa prawna

Par. 4 rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (Dz.U. nr 245, poz. 1810 z późn. zm.).

● Jako zakład pracy chronionej (zpchr) dokonaliśmy zakupu maszyny w ramach przystosowania stanowiska pracy do potrzeb niepełnosprawnego zatrudnionego. Maszyna ta jeszcze przez kilka lat będzie podlegać amortyzacji. Od kwietnia nie posiadamy już jednak statusu zpchr. Zachowaliśmy natomiast środki zakładowego funduszu rehabilitacji, gdyż osiągamy wymagany wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych. Czy w tej sytuacji mamy obowiązek wpłacić kwotę odpowiadającą niezamortyzowanej części maszyny na PFRON?

doradca prawny Polskiej Organizacji Pracodawców Osób Niepełnosprawnych

Nie ma takiego obowiązku.

Zgodnie z art. 33 ust. 7 i 7a ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (dalej ustawa o rehabilitacji) po utracie statusu zakładu pracy chronionej zasadą jest obowiązek wpłaty na PFRON niewykorzystanych środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (zfron) oraz kwoty odpowiadającej kwocie wydatkowanej ze środków zfron na nabycie środków trwałych w związku z przystosowaniem stanowiska pracy dla osoby niepełnosprawnej - w części, która nie została pokryta odpisami amortyzacyjnymi.

Z tego obowiązku zwolnieni są jednak pracodawcy, którzy co prawda utracili status prowadzącego zakład pracy chronionej, ale utrzymują wskaźnik zatrudnienia ogółem w wysokości co najmniej 15 osób w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy oraz wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wysokości co najmniej 25 proc. W takim przypadku pracodawca po utracie statusu zpchr zachowuje środki zfron oraz zasila go na zasadach określonych w obowiązujących przepisach tak długo, jak długo utrzymuje podany wyżej wskaźnik zatrudnienia (art. 33 ust. 7b ustawy o rehabilitacji).

Warto w tym miejscu zwrócić uwagę na art. 33 ust. 2 ustawy o rehabilitacji, który wskazuje, z jakich środków tworzony jest zfron. W razie utraty statusu zpchr są to następujące środki:

wzaliczki na podatek dochodowy od wynagrodzeń niepełnosprawnych pracowników zgodnie z art. 38 ust. 2a-2c ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tylko w okresie 5 lat, licząc od końca roku, w którym nastąpiła utrata statusu zpchr,

wwpływy z zapisów i darowizn,

wodsetki od środków zgromadzonych na rachunku zfron,

wśrodki pochodzące ze zbycia środków trwałych zakupionych ze środków zfron, w niezamortyzowanej części.

Wynika z tego, że tylko w przypadku zaliczek na podatek dochodowy ustawodawca wprowadził ograniczenie dotyczące zasad zasilania rachunku zfron. Nic nie stoi natomiast na przeszkodzie, aby pracodawca zasilał rachunek zfron z pozostałych wymienionych wyżej źródeł również po upływie 5 lat. Warunkiem jest jedynie osiąganie wskaźników zatrudnienia wskazanych w art. 33 ust. 7b ustawy o rehabilitacji.

Podstawa prawna

Art. 33 ust. 2, 7, 7a i 7b ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 127, poz. 721 z późn. zm.). Art. 38 ust. 2a-2c ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 361 z późn. zm.).