Zmiana systemu wynagrodzeń to szansa i kłopot

Powody, dla których zmienia się systemy wynagrodzeń, są tak liczne, że nie sposób wymienić ich nawet rodzajowo. Najczęściej zmiana jest koniecznością ekonomiczną, rynkową, z którą firma musi sobie poradzić w założonym, terminie. W większości zakładów nie działają związki zawodowe, stąd też pierwszy etap zmiany, tj. wprowadzenie zmian do aktu określającego zasady wynagradzania, nie trwa długo. Z reguły więcej czasu na zmiany trzeba poświęcić w zakładach, gdzie wymaga to uzgodnienia z partnerem związkowym. Tam gdzie jest układ zbiorowy, ostatecznością pozostaje jego rozwiązanie w drodze wypowiedzenia, które nawet w razie niezawarcia nowego układu lub niewydania regulaminu wynagradzania umożliwi zmianę systemu płacowego. Niemniej sytuacją najbardziej pożądaną jest oczywiście zmiana albo wydanie nowego aktu płacowego.

Zmiana przepisów płacowych to dopiero połowa drogi. Kolejnym etapem jest wdrożenie ich w życie. Zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 24113 par. 1 k.p. tylko zmiany stanu prawnego na korzyść pracowników automatycznie zastępują dotychczasowe warunki umów o pracę. Dotyczy to zarówno zmian układu zbiorowego, jak i regulaminu wynagradzania (art. 772 par. 5 k.p.), oraz zastępowania tych aktów przez nowe.

W przypadku zmian na niekorzyść pracownika konieczne jest wypowiedzenie zmieniające. W judykaturze Sądu Najwyższego kryteria oceny, czy zmiana ma charakter korzystny, czy też niekorzystny, jest rozumiana w dość specyficzny sposób. Dowodem tego może być teza nr 3 wyroku z 2 grudnia 2011 r. (sygn. akt III PK 30/11, Lex nr 1163948), zgodnie z którą mimo podwyższenia stawki wynagrodzenia zasadniczego pozbawienie pracownika w szczególności wynikających z zakładowego układu zbiorowego pracy np. prawa do dodatku stażowego, odprawy rentowej stanowi istotne i niekorzystne dla pracownika zmiany treści łączącego strony stosunku pracy i wymaga dokonania wypowiedzenia zmieniającego.

Powyższa teza koresponduje z poglądami wyrażanymi dotychczas w orzecznictwie, czyniąc z odpowiedzi pytanie: czy zmiana aktu płacowego jest zmianą na korzyść, czy też na niekorzyść pracownika. Gdy nie jest istotny bilans korzyści i strat pracownika, ale porównywanie z sobą poszczególnych uprawnień płacowych, w większości przypadków zmiany będą powodować wątpliwości odnośnie do tego, czy działają automatycznie, czy też konieczne jest wypowiedzenie zmieniające. Już samo pojawienie się tych wątpliwości jest wystarczającym powodem, aby pracodawca w trosce o własne bezpieczeństwo prawne i finansowe wdrożył zmiany w drodze porozumień lub wypowiedzeń zmieniających.

W razie konieczności zastosowania wypowiedzeń zmieniających pojawia się kolejny, tym razem wielki kłopot. Chodzi o to, czy w przypadku zamiaru dokonania takich wypowiedzeń będą miały zastosowanie przepisy art. 2-4 ustawy z 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (Dz.U. z 2003 r. nr 90, poz. 844 z późn. zm.). Według dominującego w doktrynie i judykaturze poglądu - tak. Główne argumenty takiego stanowiska to: po pierwsze, przyczyna wypowiedzenia nie leży po stronie pracownika, a po drugie, stosując prounijną wykładnię prawa musimy dojść do wniosku, że stosowanie tej ustawy w odniesieniu do wypowiedzeń zmieniających nie jest wyłączone.

Mimo lekkiego złagodzenia stanowiska (patrz wyrok SN z 30 września 2011 r., sygn. akt III PK 14/11, OSNP 2012/21-22/256), gdy pracodawca nie zdoła przekonać odpowiedniej liczby pracowników do zawarcia porozumień zmieniających, będzie on musiał przeprowadzić procedurę przygotowawczą zwolnień grupowych z pracy przewidzianą w art. 2-4 ustawy o zwolnieniach grupowych.

W efekcie dla pracodawców planujących zmianę systemów płacowych wyzwaniem będzie nie tylko zmiana stanu prawnego, ale także przekonanie pracowników do zawarcia porozumień zmieniających.

@RY1@i02/2013/071/i02.2013.071.21700020a.802.jpg@RY2@

Grzegorz Orłowski radca prawny z Kancelarii Orłowski, Patulski, Walczak

Grzegorz Orłowski

radca prawny z Kancelarii Orłowski, Patulski, Walczak