Kwadratura koła

Problematyka ponadzakładowych układów zbiorowych pracy rzadko wywołuje szersze zainteresowanie, a jeżeli już, to na ogół ma to związek z poszukiwaniem odpowiedzi na pytanie: czy i jak pracodawca może uwolnić się od stosowania takiego układu w sytuacji, gdy z jakichś powodów stało się to dla niego koniecznością? Może to zdarzać się często, gdyż zarejestrowane i obowiązujące dziś układy stanowią na ogół trudną do przezwyciężenia przeszkodę w budowaniu nowoczesnych, motywacyjnych systemów płacowych. Oferują one całą gamę świadczeń należnych z tytułu pozostawania w stosunku pracy, niezwiązanych z jakością i ilością pracy. Już nawet pobieżna lektura większości z nich prowadzi do wniosku, że są to na ogół relikty epoki przedrynkowej. Nie byłoby z tym większego problemu, gdyby nie jedna okoliczność. Przepisy działu XI kodeksu pracy, dotyczące ponadzakładowych układów zbiorowych pracy, nie przewidują żadnej procedury, która dawałaby pracodawcom możliwość jednostronnego odstępowania od ich stosowania. Co więcej, Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 18 listopada 2002 r. (K 37/01, Dz.U. nr 196, poz. 1660) uznał takie rozwiązanie za w pełni konstytucyjne.