Stanowisko MRPiPS z 16 września 2016 r.

1 Czy i w jakim wymiarze pracownik może łączyć urlop macierzyński, rodzicielski, wychowawczy z pracą u pracodawcy, który mu tego urlopu udziela?

Zgodnie z art. 182^1e kodeksu pracy pracownik może łączyć korzystanie z urlopu rodzicielskiego z wykonywaniem pracy u pracodawcy udzielającego tego urlopu w wymiarze nie wyższym niż połowa pełnego wymiaru czasu pracy. W takim przypadku urlopu rodzicielskiego udziela się na pozostałą część wymiaru czasu pracy (par. 1). Podjęcie pracy następuje na pisemny wniosek pracownika, składany w terminie nie krótszym niż 21 dni przed rozpoczęciem wykonywania pracy. Pracodawca jest obowiązany uwzględnić wniosek pracownika, chyba że nie jest to możliwe ze względu na organizację pracy lub rodzaj pracy wykonywanej przez pracownika. O przyczynie odmowy uwzględnienia wniosku pracodawca informuje pracownika na piśmie (par. 2).

Przepisy kodeksu pracy nie przewidują natomiast możliwości łączenia urlopu macierzyńskiego oraz urlopu wychowawczego z wykonywaniem pracy w niepełnym wymiarze czasu pracy u pracodawcy udzielającego takiego urlopu.

W czasie urlopu wychowawczego pracownik ma natomiast prawo podjąć pracę zarobkową u dotychczasowego lub innego pracodawcy albo inną działalność, a także naukę lub szkolenie, jeżeli nie wyłącza to możliwości sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem. Praca podejmowana u macierzystego pracodawcy w czasie urlopu wychowawczego nie może być wykonywana na podstawie umowy o pracę, w ramach której pracownik korzysta z tego urlopu. W razie ustalenia, że pracownik trwale zaprzestał sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, pracodawca wzywa pracownika do stawienia się do pracy w terminie przez siebie wskazanym, nie później jednak niż w ciągu 30 dni od dnia powzięcia takiej wiadomości i nie wcześniej niż po upływie 3 dni od dnia wezwania (art. 186² kodeksu pracy).

2 Czy i w jakim wymiarze pracownik może wykonywać pracę (na podstawie stosunku pracy) u jednego pracodawcy, jeśli jednocześnie korzysta u drugiego pracodawcy z urlopu macierzyńskiego, rodzicielskiego, wychowawczego? Czy w trakcie korzystania z któregokolwiek z tych urlopów wymiar czasu pracy może wynosić więcej niż połowę etatu - aż do całego etatu?

Prawa i obowiązki pracownicze są ustalane odrębnie dla każdego stosunku pracy. Zatem mając na względzie zasadę swobody nawiązania stosunku pracy, o której mowa w art. 11 kodeksu pracy, nie ma przeszkód prawnych, aby pracownik korzystający z urlopów związanych z urodzeniem dziecka u jednego pracodawcy wykonywał pracę w pełnym wymiarze czasu pracy (albo niższym) u innego pracodawcy, u którego także jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę.

Należy jednak mieć na uwadze, że czas urlopu macierzyńskiego służy zarówno zapewnieniu opieki małemu dziecku, jak i regeneracji sił pracownicy - matki dziecka po trudach ciąży i porodu. Z tych względów wskazane jest zatem, aby pracownica korzystająca z urlopu macierzyńskiego u jednego pracodawcy powstrzymywała się od podjęcia pracy na podstawie umowy o pracę także u innego pracodawcy przez pierwsze 8 tygodni od dnia narodzin dziecka.

3 Czy i w jakim wymiarze pracownik może wykonywać usługi na podstawie umowy-zlecenia u jednego pracodawcy, jeśli jednocześnie korzysta u drugiego pracodawcy kolejno z: urlopu macierzyńskiego, rodzicielskiego, wychowawczego?

Nie ma przeszkód prawnych, aby pracownik korzystający z urlopów związanych z urodzeniem dziecka (urlopu macierzyńskiego, urlopu rodzicielskiego i urlopu wychowawczego) wykonywał jednocześnie pracę na podstawie umów cywilnoprawnych, np. umowy-zlecenia, na rzecz podmiotu niebędącego pracodawcą udzielającym takich urlopów.

Jednocześnie należy wyjaśnić, że umowa-zlecenie jako umowa cywilnoprawna jest regulowana przepisami kodeksu cywilnego, które nie określają minimalnego ani maksymalnego wymiaru czasu jej wykonywania.

4 Czy i w jakim wymiarze pracownik może wykonywać usługi na podstawie umowy-zlecenia u pracodawcy, u którego jednocześnie korzysta kolejno z: urlopu macierzyńskiego, rodzicielskiego, wychowawczego?

Nie ma przeszkód prawnych, aby pracownik korzystający z urlopów związanych z urodzeniem dziecka (urlopu macierzyńskiego, urlopu rodzicielskiego i urlopu wychowawczego) wykonywał jednocześnie pracę na podstawie umów cywilnoprawnych, np. umowy-zlecenia na rzecz swojego macierzystego pracodawcy.

Jak wyżej wspominano umowa-zlecenie jako umowa cywilnoprawna jest regulowana przepisami kodeksu cywilnego, które nie określają wymiaru czasu jej wykonywania.

W przypadku wykonywania umowy cywilnoprawnej na rzecz pracodawcy udzielającego urlopu macierzyńskiego, urlopu rodzicielskiego albo urlopu wychowawczego należy jednak mieć na względzie, że umowa taka może być przedmiotem oceny organów kontrolnych w celu ustalenia, czy nie doszło do spełnienia przesłanek określonych w art. 22 par. 1 kodeksu pracy i faktycznego nawiązania stosunku pracy (art. 22 par. 1¹ kodeksu pracy).