Powództwo o zmianę oceny okresowej to sprawa niemajątkowa

Sygn. akt III PK 85/14

z 3 listopada 2015 r.

Pracownik będący członkiem korpusu służby cywilnej domagał się zmiany oceny okresowej z "pozytywnej, na poziomie oczekiwań" na "pozytywną, powyżej oczekiwań", ewentualnie o uchylenie tej oceny i nakazanie pracodawcy jej ponownego sporządzenia. Została ona wystawiona na podstawie ocen cząstkowych w zakresie kryteriów obowiązkowych, które dały średni rezultat 3,375 punktu. Pracownik odwołał się, ale dyrektor urzędu podtrzymał ocenę wystawioną przez bezpośredniego przełożonego.

Sąd okręgowy zmienił ocenę zgodnie z wnioskiem pracownika, gdyż doszedł do przekonania, że powództwo w przeważającej mierze zasługuje na uwzględnienie. W uzasadnieniu wyroku sąd wywiódł, że prawidłowość oceny okresowej członka korpusu służby cywilnej podlega merytorycznej kontroli sądu pracy, a to oznacza, że sąd - w razie uwzględnienia odwołania wniesionego przez opiniowanego pracownika - zmienia ocenę okresową albo nakazuje pozwanemu pracodawcy sporządzić ją po raz drugi. Po dokonaniu analizy czynności służbowych pracownika sąd doszedł do wniosku, że średnia arytmetyczna ocen cząstkowych powinna dać rezultat 3,625 punktu, co oznacza, że należało wystawić ocenę końcową "powyżej oczekiwań".

Na skutek apelacji pracodawcy sąd apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok, nakazując pracodawcy zmienić ocenę okresową w zakresie niektórych ocen cząstkowych, a także w części oceny okresowej (końcowej) obejmującej ogólny poziom spełnienia kryteriów z oceny "na poziomie oczekiwań" na ocenę "powyżej oczekiwań". Zdaniem sądu należało przyjąć, że sąd pracy "ma legitymację", aby zweryfikować oceny wystawiane pracownikowi służby cywilnej przez jego przełożonego na podstawie art. 83 ust. 4 oraz art. 81 ust. 3 i 6 ustawy z 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 1111 ze zm.). Sąd dysponuje więc uprawnieniem do "merytorycznej ingerencji" w ocenę kwestionowaną przez pracownika i dlatego może nakazać pracodawcy, aby dokonał jej zmiany z zastosowaniem wytycznych sądu pracy. Tylko bowiem takie podejście do spornego problemu zapewnia pracownikowi realizację wynikającego z art. 83 ust. 5 ustawy o służbie cywilnej uprawnienia do rozpoznania jego sprawy przez sąd. W ramach przeprowadzonej analizy osiągnięć zawodowych powódki w spornym okresie sąd odwoławczy podtrzymał stanowisko wyrażone w sprawie przez sąd pierwszej instancji, zgodnie z którym wystawiona przez pozwany urząd ocena w odniesieniu do dwóch kryteriów była niesłusznie zaniżona. Konsekwencją takiej zmiany jest potrzeba modyfikacji ogólnej opinii o pracowniku z oceny "na poziomie oczekiwań" na ocenę "powyżej oczekiwań".

Sąd Najwyższy w pierwszej kolejności odniósł się do majątkowego lub niemajątkowego charakteru sprawy, gdyż powyższa kwestia mogła mieć wpływ na odrzucenie skargi, gdyby przyjąć, że sprawa jest majątkowa, ponieważ wskazano w niej wartość przedmiotu zaskarżenia jako "0", a więc byłaby to kwota mniejsza niż 10 000 zł, które warunkuje wniesienie skargi kasacyjnej w sprawach pracowniczych. SN przyjął jednak, że sprawa, w której wniesiono do sądu pracy odwołanie od oceny okresowej członka korpusu służby cywilnej, jest sprawą o charakterze niemajątkowym. Stwierdził bowiem, że sprawą o charakterze majątkowym jest tylko taka sprawa, w której zgłoszone przez powoda żądanie zmierza bezpośrednio do ochrony ekonomicznych interesów strony i w której rozstrzygnięcie sądu będzie rzutować bezpośrednio na sposób ukształtowania treści stosunków majątkowych między stronami (por. postanowienia Sądu Najwyższego z 26 stycznia 2006 r., sygn. akt V CSK 53/05, OSP 2007 nr 2, poz. 14, czy z 23 stycznia 2015 r., sygn. akt V CZ 97/14, LEX nr 1656528). SN zaakcentował, że podstawą rozróżnienia kategorii praw majątkowych i niemajątkowych jest typowy interes, jaki realizują, a roszczenie o zmianę lub uchylenie oceny okresowej nie przekłada się w sposób bezpośredni na ochronę wynikających ze stosunku pracy ekonomicznych interesów pracownika. W szczególności rozstrzygnięcie o zmianie oceny okresowej nie ma bezpośredniego wpływu na wysokość należnego wynagrodzenia za pracę ani na prawo do innych świadczeń ze stosunku pracy, a na prawa majątkowe pracownika może mieć tylko pośredni wpływ.

Odnosząc się do meritum sporu, Sąd Najwyższy podkreślił, że z art. 83 ust. 1 i 4 ustawy o służbie cywilnej w żaden sposób nie da się wyprowadzić wniosku, że sąd pracy może samodzielnie zmienić ocenę okresową lub wystawić opiniowanemu pracownikowi powtórną ocenę. Taka możliwość nie wynika również z art. 83 ust. 5 ustawy o służbie cywilnej, gdyż przepis ten w istocie zawiera tylko regulację dotyczącą terminu wniesienia przez pracownika pozwu i sposobu jego liczenia. Sąd podkreślił, że w tym zakresie w orzecznictwie SN utrwalony jest pogląd, że zakres kognicji sądu pracy rozpoznającego w trybie art. 83 ust. 5 ustawy o służbie cywilnej odwołanie członka korpusu służby cywilnej od oceny okresowej, obejmuje wyłącznie kontrolę, czy pracodawca dochował przewidzianego prawem trybu oceny oraz czy wystawione przez niego negatywne oceny cząstkowe były uzasadnione, a więc oparte na prawdziwych okolicznościach faktycznych. W razie uwzględnienia powództwa w takiej sprawie sąd nie zmienia oceny okresowej, a jedynie uchyla ją w całości lub części, co obliguje pracodawcę do jej ponownego sporządzenia. Rozpatrując odwołanie od oceny okresowej, sąd bada, czy ocenę przeprowadzono we właściwym trybie, a stwierdziwszy w tym zakresie uchybienia, rozważa, czy naruszenia przez pracodawcę zasad opiniowania pracowników były tego rodzaju, że kryteria oceny okazały się dowolne. Dopiero w razie stwierdzenia, że ocena wystawiona przez pracodawcę nie została dokonana na podstawie obiektywnych i sprawiedliwych kryteriów, sąd może uchylić tę ocenę (decyzję), natomiast nie może jej zmienić czy też nakazać dokonanie jej zmiany.

@RY1@i02/2016/072/i02.2016.072.217000800.802.jpg@RY2@

Linia orzecznicza