RPO za wyższą odpłatnością urlopu rodzicielskiego

Wystąpienie Marcina Wiącka, rzecznika praw obywatelskich, jest skierowane do minister Anny Schmidt, pełnomocniczki rządu ds. równego traktowania i sekretarz stanu w Ministerstwie Rodziny i Polityki Społecznej. Dotyczy ono dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1158 z 20 czerwca 2019 r. w sprawie równowagi między życiem zawodowym a prywatnym rodziców i opiekunów oraz uchylającej dyrektywę Rady 2010/18/UE (Dz.Urz.UE L 188 z 12 lipca 2019 r., str. 79), której termin wdrożenia do polskiego porządku prawnego upłynął 2 sierpnia 2022 r. I choć rząd przygotował projekt zmian w kodeksie pracy w tej sprawie, to jednak w ostatniej jego wersji próżno szukać wyjścia naprzeciw postulatom RPO (interwencja rzecznika zbiega się z przekazaniem go do prac parlamentarnych).

Marcin Wiącek wskazuje, że aby prawidłowo implementować dyrektywę, powinniśmy likwidować czynniki ekonomiczne, które z jednej strony zniechęcają kobiety do powrotu na rynek pracy, a z drugiej - mężczyzn do podejmowania obowiązków opiekuńczych. Tymczasem, jak podkreśla, projektowana nowa wysokość zasiłku macierzyńskiego za czas urlopu rodzicielskiego ma być zróżnicowana ze względu na płeć w ten sposób, że za okres dziewięciu tygodni urlopu, która to część jest przewidziana na wyłączność dla każdego z rodziców, matka będzie mogła otrzymać zasiłek w wysokości 81,5 proc. podstawy wymiaru, natomiast ojciec dziecka tylko 70 proc. W efekcie, zdaniem RPO - jeśli wziąć też pod uwagę lukę płacową na niekorzyść kobiet - decyzja o skorzystaniu z urlopu rodzicielskiego nadal będzie podejmowana częściej przez kobiety niż przez mężczyzn. Utrzymamy więc obecny trend wypychania kobiet z rynku pracy w związku z realizacją obowiązków rodzicielskich, a temu przecież implementacja dyrektywy ma przeciwdziałać. Postulat zrównania wysokości zasiłku dla ojców i matek w tym zakresie był podnoszony m.in. w trakcie grudniowego spotkania RPO z organizacjami pozarządowymi (w ramach ruchu „Nasz Rzecznik”). W tej kwestii resort rodziny wskazuje wprawdzie, że oboje rodzice będą uprawnieni do takiej samej wysokości zasiłku za czas urlopu rodzicielskiego, a przypadek, w którym matka dziecka będzie otrzymywała 81,5 proc. zasiłku macierzyńskiego, wynika tylko z innego rozłożenia (uśrednienia) wypłat w czasie urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego, jednak, zdaniem RPO, nie wynika to wyraźnie i jasno z przepisów.