Jakie przyczyny mogą uzasadniać wypowiedzenie umowy o pracę

Rafał Krawczyk, sędzia Sądu Okręgowego w Toruniu

W wyroku z 11 lutego 2008 r. (II PK 170/07, LEX nr 448801) SN zwrócił uwagę, że obiektywna niemożność wykonania powierzonego pracownikowi zadania nie może być uznana za usprawiedliwioną przyczynę rozwiązania z nim stosunku pracy. Taka sytuacja może mieć miejsce np. w przypadku, gdy pracownik jest niezdolny do pracy z powodu choroby i przebywa na zwolnieniu lekarskim, nie mogąc w tym czasie świadczyć pracy. Jednak również w przypadku, gdy ilość nałożonych na pracownika obowiązków jest obiektywnie niemożliwa do wypełnienia, niewywiązanie się przez pracownika z poleceń pracodawcy nie może powodować dla niego negatywnych konsekwencji w postaci rozwiązania umowy. Jeżeli w takiej sytuacji pracodawca zdecyduje się na wskazanie w wypowiedzeniu niedopełniania obowiązków jako przyczyny wypowiedzenia, to musi liczyć się z tym, że sąd uzna określoną w ten sposób przyczynę za nieuzasadnioną. Skoro bowiem wypełnienie poleceń pracodawcy było obiektywnie niemożliwe, to w istocie pracownik nie mógł z tego powodu naruszyć żadnych swych obowiązków. Ustalenie w toku procesu tej okoliczności spowoduje zatem uznanie wypowiedzenia umowy o pracę za bezskuteczne lub przywrócenie pracownika do pracy, jeśli termin wypowiedzenia już upłynął, bądź zasądzenie odszkodowania na rzecz pracownika. Pracodawca, dokonując wypowiedzenia umowy, powinien zatem pamiętać, że choć wypowiedzenie umowy o pracę stanowi zwykły sposób jej rozwiązania, a przyczyna wypowiedzenia nie musi mieć szczególnej wagi lub nadzwyczajnej doniosłości, to pracodawca nie jest jednak upoważniony do arbitralnego, dowolnego i nieuzasadnionego lub sprzecznego z zasadami współżycia społecznego wypowiedzenia umowy o pracę.

Natomiast w wyroku z 4 listopada 2008 r. (II PK 82/08, LEX 489012), SN zwrócił uwagę, że wymóg wskazania przez pracodawcę przyczyny wypowiedzenia umowy o pracę nie jest równoznaczny z koniecznością sformułowania jej w sposób szczegółowy, drobiazgowy, z powołaniem opisów wszystkich faktów i zdarzeń, dokumentów, ich dat oraz wskazaniem poszczególnych działań lub zaniechań, składających się w ocenie pracodawcy na przyczynę uzasadniającą wypowiedzenie umowy o pracę. Wymóg konkretności przyczyny może być spełniony również poprzez wskazanie kategorii zdarzeń, jeżeli z okoliczności sprawy wynika, że szczegółowe motywy wypowiedzenia są znane pracownikowi. Przyczyna wskazana w wypowiedzeniu musi być zatem na tyle konkretna, aby pracownik wiedział i rozumiał, z jakiego powodu pracodawca wypowiedział mu umowę o pracę.