Kto jest chroniony przed zwolnieniem

W związku z przysposobieniem dziecka mieszkanka Nowego Sącza przebywa na urlopie na warunkach urlopu macierzyńskiego. Wobec redukcji etatów w firmie pracodawca grozi jej jednak zwolnieniem.

– Czy w czasie korzystania z takiego urlopu przysługuje mi ochrona przed utratą pracy – pyta pani Marta.

Kodeks pracy rozróżnia urlop macierzyński (art. 180 k.p.) oraz tzw. urlop na warunkach urlopu macierzyńskiego (art. 183 k.p.). Urlop macierzyński jest konsekwencją urodzenia dziecka, natomiast urlop na warunkach urlopu macierzyńskiego przysługuje:

● pracownikowi, który przyjął dziecko na wychowanie i wystąpił do sądu opiekuńczego z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie przysposobienia dziecka, lub

● pracownikowi, który przyjął dziecko na wychowanie jako rodzina zastępcza, z wyjątkiem rodziny zastępczej zawodowej niespokrewnionej z dzieckiem.

Kodeks pracy przewiduje szczególną ochronę przez utratą zatrudnienia dla pracownika korzystającego z urlopu macierzyńskiego. W myśl art. 177 par. 1 k.p. pracodawca nie może wypowiedzieć ani rozwiązać umowy o pracę w okresie ciąży, a także w czasie urlopu macierzyńskiego pracownicy, chyba że zachodzą przyczyny uzasadniające rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z jej winy i reprezentująca pracownicę zakładowa organizacja związkowa wyraziła zgodę na rozwiązanie umowy. Przepis ten dotyczy jednak tylko pracownika przebywającego na urlopie macierzyńskim. Natomiast art. 183 k.p., który reguluje prawo do urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, w żaden sposób nie odsyła do tej regulacji. Wynika z tego, że pracownik korzystający z urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego nie jest obecnie chroniony przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem umowy o pracę. Taki stan rzeczy wydaje się być niedopatrzeniem ustawodawcy, tym bardziej że w myśl art. 183² k.p. po zakończeniu urlopu macierzyńskiego lub urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego pracodawca ma obowiązek dopuścić pracownika do pracy na dotychczasowym stanowisku, a jeżeli nie jest to możliwe, na stanowisku równorzędnym z zajmowanym przed rozpoczęciem urlopu lub na innym stanowisku odpowiadającym jego kwalifikacjom zawodowym, za wynagrodzeniem za pracę, jakie otrzymywałby, gdyby nie korzystał z urlopu. Skoro ustawodawca objął szczególną ochroną stosunek pracy po zakończeniu urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, to tym bardziej powinna ona przysługiwać w czasie tego urlopu. Ponieważ jednak szczególna ochrona przed zwolnieniem, o której mowa w art. 177 par. 1 k.p., nie odnosi się do urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, to pracodawca, dokonując wypowiedzenia bądź rozwiązania umowy o pracę w czasie jego trwania, formalnie nie naruszy przepisów kodeksu pracy. Zwolniony pracownik może ewentualnie w toku postępowania sądowego podnieść zarzut, że rozwiązanie z nim umowy o pracę było w świetle art. 8 k.p. sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i przez to stanowiło nadużycie prawa przez pracodawcę.