Czy można żądać zwrotu nagrody jubileuszowej

Pracodawca może jako podstawę swego żądania wskazać – zawarte w kodeksie cywilnym – przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu. Chodzi o to, że kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości.

Przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu stosuje się także do świadczenia nienależnego. Świadczenie jest nienależne, jeżeli ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany lub nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia.

Z pewnością otrzymane przez pracownika na podstawie fałszywych danych kwoty stanowią świadczenie nienależne w powołanym wyżej rozumieniu. Stosowanie tej podstawy dochodzenia roszczeń przez pracodawcę wobec pracownika potwierdził Sąd Najwyższy w orzeczeniu z 27 maja 1999 r. (I PKN 78/99, OSNAPiUS 2000/18/682), zaznaczając jedynie, że nie może to służyć obchodzeniu ograniczeń w zakresie pracowniczej odpowiedzialności materialnej wtedy, gdy bezpodstawne wzbogacenie się pracownika ma jednocześnie cechy zawinionego wyrządzenia szkody pracodawcy.

Warto zaznaczyć, że pracownicy (pozwani w takich sprawach przez pracodawcę) często twierdzą, że nie muszą niczego zwracać, powołując się na to, że nie są już wzbogaceni, gdyż otrzymane pieniądze wydali (np. na zakup jakiś dóbr lub bieżące utrzymanie). Na zużycie otrzymanych korzyści (i brak w związku z tym wzbogacenia) nie może się jednak skutecznie powołać ten, kto wyzbywając się korzyści lub zużywając ją, powinien był liczyć się z obowiązkiem zwrotu.