Można zwolnić pracownika spełniącego warunki przejścia na emeryturę

Spełnienie warunków do uzyskania świadczeń emerytalnych, wskazane jako przyczyna wypowiedzenia umowy o pracę przez pracodawcę, nie należy do przyczyn dotyczących pracownika w rozumieniu art. 10 ust. 1 ustawy z 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (Dz.U. nr 90, poz. 844 z późn. zm.).

Teresa P. była zatrudniona w PKP na stanowisku radcy prawnego. Pismem z 23 marca 2006 r. spółka wypowiedziała pracownicy umowę o pracę, wskazując jako przyczynę nabycie przez nią uprawnień emerytalnych na podstawie art. 40 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2004 r. nr 39, poz. 353 z późn. zm.). Teresa P. odwołała się do sądu rejonowego. Sąd ten uznał, że podana przez pracodawcę przyczyna wypowiedzenia umowy była nieprawdziwa. Stwierdził ponadto, że pracownica ta spełniła warunki do nabycia prawa do emerytury kolejowej, jednak nie korzystała ze świadczeń z tego tytułu. Zdaniem sądu rejonowego zmniejszenie zatrudnienia z przyczyn ekonomicznych było wyłączną przyczyną wypowiedzenia pracownicy umowy o pracę. W związku z tym przysługuje jej odszkodowanie za niezgodne z prawem rozwiązanie umowy o pracę oraz odprawa z tytułu rozwiązania stosunku pracy z przyczyn niedotyczących pracownika. Po rozpoznaniu apelacji pracodawcy sąd okręgowy zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że oddalił powództwo pracownicy. Uznał, że nie ma podstaw do przyjęcia, iż wypowiedzenie jej umowy o pracę nastąpiło z przyczyn określonych w ustawie o zwolnieniach grupowych.

Od tego wyroku Teresa P. wniosła skargę kasacyjną. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok w części oddalającej powództwo o zasądzenie odprawy i w tym zakresie apelację oddalił.

Słuszny jest zarzut błędnej wykładni art. 10 ust. 1 ustawy o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników. Na podstawie tego przepisu w razie konieczności rozwiązania przez pracodawcę, zatrudniającego co najmniej 20 pracowników, stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników, jeżeli przyczyny te stanowią wyłączny powód uzasadniający wypowiedzenie stosunku pracy, stosuje się odpowiednio między innymi art. 8 tej ustawy. Przepis ten gwarantuje zwolnionemu pracownikowi prawo do odprawy. Z treści art. 10 nie można wyprowadzić wniosku, że jego zastosowanie uzależnione jest od kondycji finansowej pracodawcy wymuszającej ograniczenie zatrudnienia. Do skorzystania z art. 1 i art. 10 wystarczające jest, aby przyczyny rozwiązania stosunku pracy nie dotyczyły pracowników, nie muszą one natomiast leżeć po stronie pracodawcy. Przepis art. 10 ust. 1 wymaga jedynie tego, aby przyczyna niedotycząca pracownika była wyłączną przyczyną rozwiązania stosunku pracy. W przypadku wypowiedzenia dokonanego pracownicy warunek ten został spełniony. Regulacja ustawowa pozwalająca pracownikowi na skorzystanie z uprawnień emerytalnych nie jest okolicznością leżącą po stronie pracownika. Wskazana przez pracodawcę przyczyna nie odnosi się ani do wykonywania przez pracownicę swoich obowiązków, ani do jej osoby. Jeżeli pozwana spółka uznała, że jej polityka kadrowa wymaga rozwiązania stosunku pracy z pracownikami, którzy spełnili warunki do nabycia świadczeń emerytalnych, to należy uznać (pomijając zgodność takiej polityki z zasadami współżycia społecznego i zakazem dyskryminacji), że rozwiązanie umowy o pracę następuje z przyczyn niedotyczących pracowników.

W przeciwieństwie do regulacji obowiązującej przed dniem wejścia w życie ustawy z 13 marca 2003 r., przepis art. 1 ust. 1 nie wymaga zmniejszenia po stronie pracodawcy zatrudnienia z przyczyn ekonomicznych lub zmian organizacyjnych czy technologicznych. Istotne dla nabycia przez pracownika prawa do odprawy jest jedynie wystąpienie konieczności rozwiązania stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników.