Inspektorów zastąpią wyznaczeni pracownicy

W każdej firmie, która zatrudnia choćby jednego pracownika, pracodawca będzie musiał wyznaczyć osoby odpowiedzialne za zwalczanie pożarów oraz ewakuację z zakładu pracy. Wyjątkiem będą przedsiębiorstwa, które zatrudniają wyłącznie osoby niepełnosprawne lub młodocianych. W takich firmach pracodawca sam będzie mógł odpowiadać za udzielenie pierwszej pomocy, ochronę przeciwpożarową lub ewakuację z miejsca pracy – wynika z nowelizacji kodeksu pracy, którą Sejm już przekazał do prac w Senacie. Nowe przepisy mogą zacząć obowiązywać w czerwcu tego roku.

Dzięki tym zmianom z art. 209¹ kodeksu pracy zniknie odesłanie do ustawy z 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (t.j. Dz.U. nr 2002, nr 147, poz. 1229 z późn. zm.). Wyznaczeni pracownicy nie będą więc musieli posiadać uprawnień inspektora ochrony przeciwpożarowej. Obecnie muszą mieć takie uprawnienie, bo zobowiązuje ich do tego nowelizacja k.p. z 21 listopada 2008 r. (Dz.U. nr 223, poz. 1460), która weszła w życie 18 stycznia tego roku. Firmy powinny więc wysyłać pracowników na szkolenie lub zatrudnić osobę, która już posiada takie uprawnienia.

Radosław Mleczko, wiceminister pracy i polityki społecznej, podkreślał w Sejmie, że do zwalczania pożarów będzie można wyznaczyć pracownika, który ukończył szkolenie bhp, czyli w praktyce każdego z podwładnych. Każde szkolenie bhp zawiera bowiem informacje z zakresu ochrony przeciwpożarowej.

W praktyce pracodawcy już teraz nie muszą zatrudniać inspektorów ochrony przeciwpożarowej. Państwowa Inspekcja Pracy zapowiedziała, że aż do uchwalenia nowelizacji k.p. inspektorzy pracy nie będą karać firm za niespełnienie tego obowiązku. Marian Liwo, zastępca głównego inspektora pracy, podkreśla, że egzekwowanie tych przepisów wobec zapowiadanych zmian byłoby nieracjonalne, m.in. ze względu na koszty szkoleń, które ponieśliby pracodawcy.

Liczba pracowników wyznaczonych do zwalczania pożarów i ewakuacji, ich przeszkolenie oraz wyposażenie powinny uwzględniać rodzaj i poziom zagrożeń występujących w danej firmie. W praktyce decyzję w tych sprawach będzie podejmował pracodawca. Może on np. zdecydować, że wyznaczeni pracownicy powinni skończyć kurs na inspektora ochrony przeciwpożarowej i opłacić im takie szkolenie.

Obowiązek wyznaczenia pracowników odpowiedzialnych za zwalczanie pożarów nie będzie zależeć od liczby zatrudnionych w firmie. Posłowie odrzucili poprawkę, zgodnie z którą pracodawcy, którzy zatrudniają mniej niż 20 osób, mogą sami odpowiadać za ochronę przeciwpożarową i ewakuację (podobnie jak zatrudniający wyłącznie niepełnosprawnych lub młodocianych).

Zniknie uciążliwy i kosztowny obowiązek zatrudniania inspektora ochrony przeciwpożarowej w każdej firmie. Firmy zaoszczędzą więc na szkoleniu podwładnych. Obecnie koszt przeszkolenia jednego inspektora to około 1,2 tys. zł.

Nowela nie rozwiązuje jednak wszystkich problemów. Problem z wyznaczeniem osób odpowiedzialnych za te kwestie mogą mieć np. ci pracodawcy, których podwładni nie pracują w jednym miejscu – np. właściciele firm transportowych, którzy zatrudniają wyłącznie kierowców.

Kłopoty może też sprawiać ustalenie, jakie obowiązki ma wykonywać pracownik wyznaczony do zwalczania pożarów. Zdaniem prawników pomocą dla firm może być Dyrektywa Rady z 12 czerwca 1989 r. w sprawie wprowadzenia środków w celu poprawy bezpieczeństwa i zdrowia pracowników w miejscu pracy. Na podstawie określonych w art. 5 i 6 dyrektywy obowiązków pracodawcy można wywnioskować, jakie zadania powinni wykonywać pracownicy wyznaczeni do zwalczania pożarów. Mogą oni być odpowiedzialni np. za zwalczanie źródeł zagrożeń oraz właściwe instruowanie pracowników