Możliwość wypowiedzenia nie zależy od rozpoczęcia okresu zatrudnienia

1. Jeżeli termin rozpoczęcia pracy jest w umowie określony, to stosunek pracy powstaje w określonej dacie niezależnie od tego, czy pracownik przystąpi do wykonywania pracy, a jeżeli nieprzystąpienie do pracy przez pracownika nastąpiło z przyczyn przez niego zawinionych, to pracodawca może stosować przewidziane prawem sankcje, aż do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika.

2. Okresem wypowiedzenia dokonanego przed nawiązaniem się stosunku pracy jest okres przewidziany w art. 36 par. 1 pkt 1 k.p., ponieważ nie ma okresu zatrudnienia, do którego można by wliczyć ewentualny okres zatrudnienia, o którym stanowi art. 36 par. 1¹ k.p. (...).

3. Przepis art. 49 k.p. w zakresie, w jakim stanowi o rozwiązaniu z mocy prawa umowy o pracę z upływem wymaganego okresu wypowiedzenia, dotyczy zarówno wypowiedzenia dokonanego przez pracodawcę, jak i przez pracownika.

Jacek P. 15 listopada 2004 r. podpisał umowę o pracę z L. P. P. Spółka z o. o. Podjęcie przez niego pracy miało nastąpić 1 marca 2005 r. Do zawarcia umowy o pracę doszło po wielomiesięcznych negocjacjach, a po jej zawarciu, w wyniku pertraktacji z dotychczasowym pracodawcą, Jacek P. uzyskał znaczną podwyżkę wynagrodzenia. Pracownik wystąpił do nowego pracodawcy z propozycją rozwiązania umowy o pracę na zasadzie porozumienia stron. Propozycja ta nie została przyjęta. Pismem z 1 lutego 2005 r. Jacek P. złożył oświadczenie o rozwiązaniu umowy o pracę za dwutygodniowym wypowiedzeniem i nie przystąpił do pracy. 28 lipca 2005 r. pracodawca rozwiązał z nim umowę o pracę bez wypowiedzenia z uwagi na ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych polegające na nieusprawiedliwionej nieobecności w pracy. Spółka wystąpiła do sądu okręgowego o zasądzenie na jej rzecz od pozwanego pracownika odszkodowania za nieprzystąpienie do wykonywania umowy o pracę. Sąd zasądził dochodzoną kwotę odszkodowania. Apelację od tego wyroku wniósł Jacek P. Sąd apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że powództwo spółki oddalił. Skargę kasacyjną złożyła spółka. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Stosunek pracy nawiązuje się – w myśl art. 26 k.p. – w terminie określonym w umowie jako dzień rozpoczęcia pracy (art. 29 par. 1 pkt 5 k.p.), a jeżeli terminu tego nie określono – w dniu zawarcia umowy. Przepis art. 26 k.p. przewiduje więc możliwość określenia w umowie o pracę późniejszego terminu nawiązania stosunku pracy niż dzień zawarcia tej umowy i to bez żadnych ograniczeń w czasie, a nadto nie uzależnia powstania stosunku pracy od faktycznego rozpoczęcia jej przez pracownika. W dniu nawiązania stosunku pracy rozpoczyna się okres zatrudnienia. Jeżeli więc strony wskazały w umowie dzień rozpoczęcia pracy późniejszy niż data zawarcia umowy, okres pomiędzy jej zawarciem a nawiązaniem stosunku pracy nie jest traktowany jako okres zatrudnienia, a pracownikowi nie przysługują w tym okresie uprawnienia wynikające ze stosunku pracy. Natomiast w okresie między zawarciem umowy o pracę a terminem określonym w niej jako data nawiązania stosunku pracy, umowa ta może być rozwiązana na zasadach ogólnych przewidzianych w kodeksie pracy. Artykuł 36 par. 1 k.p. dotyczący wypowiadania umów o pracę zawartych na czas nieokreślony posługuje się pojęciem okresu zatrudnienia wyłącznie dla potrzeb ustalenia długości okresu wypowiedzenia, nie odnosi się natomiast do samej możliwości wypowiedzenia umowy o pracę w czasie przed rozpoczęciem się okresu zatrudnienia. W tej sytuacji należy przyjąć, że możliwość wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony nie jest uzależniona od rozpoczęcia się okresu zatrudnienia.

Zastosowanie krótszego niż wymagany (właściwy) okresu wypowiedzenia nie stanowi o bezskuteczności bądź nieważności wypowiedzenia, a jedynie powoduje z mocy prawa przesunięcie momentu rozwiązania umowy o pracę do czasu upływu wymaganego okresu wypowiedzenia.