Zakaz konkurencji wpisany do zakresu obowiązków pracownika nie chroni firmy

Powyższy wyrok Sądu Najwyższego z 20 sierpnia 2009 r. (II PK 41/09) zapadł wskutek rozpatrywania skargi kasacyjnej wniesionej przez firmę, która domagała się zapłaty za poniesione straty przez pracownika, który nie przestrzegał zakazu konkurencji.

Firma zatrudniała Andrzeja B. na podstawie umowy o pracę, gdzie w jej załączniku wpisane miał, że ponosi odpowiedzialność za prowadzenie działalności konkurencyjnej oraz ma zakaz świadczenia pracy w ramach stosunku pracy lub na innej podstawie na rzecz podmiotu prowadzącego działalność konkurencyjną. Strony nigdy nie zawarły jednak umowy o zakazie konkurencji w rozumieniu art. 10¹¹ k.p. Andrzej B. w ramach własnej działalności gospodarczej oferował znacznie wydłużone - w stosunku do propozycji firmy, w której był zatrudniony - terminy płatności. To skłaniało część klientów do korzystania z jego usług. W ramach prowadzonej własnej działalności gospodarczej Andrzej B. sprzedawał sprzęt, który nabywał m.in. od zakładów pracy, które dostarczały również sprzęt do jego pracodawcy.

Właściciel firmy wniósł przeciwko Andrzejowi B. pozew do sądu o zapłatę za działanie na jego szkodę. Sąd oddalił to żądanie. Od tego wyroku apelację wniosła firma. Sąd II instancji wskazał, że zakres obowiązków, odpowiedzialności i uprawnień na samodzielnym stanowisku przedstawiciela handlowego nie można przypisać charakteru umowy o zakazie konkurencji. Sąd II instancji oddalił apelację właściciela firmy, który wniósł skargę kasacyjną do Sądu Najwyższego. Ten uznał, że określenie zakresu obowiązków pracowniczych nie może być utożsamiane z zawarciem odrębnej umowy o zakazie konkurencji.

Wskazał też, że należy przyjąć, że pracownik prowadzący działalność konkurencyjną pomimo niezawarcia umowy o zakazie konkurencji może naruszyć obowiązek dbałości o dobro zakładu pracy określony w art. 100 par. 2 pkt 4 k.p. Naruszenie to może być uzasadnioną przyczyną wypowiedzenia umowy o pracę. W myśl art. 116 k.p. pracodawca jest wtedy zobowiązany wykazać okoliczności uzasadniające odpowiedzialność pracownika oraz wysokość powstałej szkody. Jest oczywiste, że jedynie łączne wykazanie wszystkich przesłanek odpowiedzialności uzasadnia obciążenie pracownika obowiązkiem zapłaty odszkodowania. Sąd Najwyższy uznał, że właściciel firmy nie wykazał, że Andrzej B. naraził pracodawcę na straty. Z tego względu oddalił skargę kasacyjną.

Oprac. Artur Radwan