Za nielegalne zatrudnienie cudzoziemca grozi kara grzywny

Zasadniczo posiadanie zezwolenia na pracę cudzoziemca wymagane jest wtedy, gdy:

● wykonuje pracę na terytorium RP na podstawie umowy z podmiotem, którego siedziba lub miejsce zamieszkania albo oddział, zakład lub inna forma zorganizowanej działalności znajduje się na terytorium RP,

● w związku z pełnieniem funkcji w zarządzie osoby prawnej przebywa na terytorium RP przez okres przekraczający łącznie sześć miesięcy w ciągu kolejnych 12 miesięcy;

● wykonuje pracę u pracodawcy zagranicznego i jest delegowany na terytorium RP na okres przekraczający 30 dni w roku kalendarzowym do oddziału lub zakładu podmiotu zagranicznego, jego podmiotu zależnego lub podmiotu powiązanego długoterminową umową o współpracy z pracodawcą zagranicznym,

● wykonuje pracę u pracodawcy zagranicznego, nieposiadającego oddziału, zakładu lub innej formy zorganizowanej działalności na terytorium RP i jest delegowany na terytorium RP w celu realizacji usługi o charakterze tymczasowym i okazjonalnym (usługa eksportowa),

● wykonuje pracę u pracodawcy zagranicznego i jest delegowany na terytorium RP na okres przekraczający trzy miesiące w ciągu kolejnych sześciu miesięcy w innym celu niż wskazany powyżej.

Istotne jest to, o czym wielu pracodawców zapomina, że zezwolenie na pracę wymagane jest również w przypadku powierzenia wykonywania pracy na innej podstawie niż stosunek pracy (umowa zlecenia, umowa o dzieło).

Kwestie dotyczące zatrudniania cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uregulowane są w ustawie z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.

Cudzoziemiec jest uprawniony do wykonywania pracy na terytorium Polski, jeżeli spełnia wymogi wskazane w art. 87 ustawy. Nie przytaczając całego katalogu tam zawartego, wskażemy jedynie, że m.in. dotyczy to cudzoziemca, który:

● jest obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub państwa należącego do Europejskiego Obszaru Gospodarczego,

● jest obywatelem państwa niebędącego stroną umowy o EOG, który może korzystać ze swobody przepływu osób na podstawie umowy zawartej przez to państwo ze Wspólnotą Europejską i jej państwami członkowskimi;

● jest członkiem rodziny cudzoziemca będącego obywatelem UE lub państwa należącego do EOG lub państwa niebędącego stroną umowy o EOG, który może korzystać ze swobody przepływu osób na podstawie umowy zawartej przez to państwo ze Wspólnotą Europejską i jej państwami członkowskimi,

● jest zstępnym małżonka tego cudzoziemca, w wieku do 21 lat lub pozostającym na utrzymaniu tego cudzoziemca lub jego małżonka lub jest wstępnym tego cudzoziemca lub jego małżonka, pozostającym na utrzymaniu tego cudzoziemca lub jego małżonka;

● posiada zezwolenie na pracę oraz legalnie przebywa na terytorium RP.

Spośród obcokrajowców, którzy należą do grup osób zobowiązanych z mocy ustawy do posiadania zezwolenia na pracę w RP, niektórzy zezwolenia posiadać jednak nie muszą - przepisy przewidują tutaj liczne wyłączenia.

Z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę jest zwolniony cudzoziemiec:

● posiadający w RP zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony,

● będący małżonkiem obywatela polskiego lub cudzoziemca, mającego prawo pobytu w Polsce, posiadający zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium RP udzielone w związku z zawarciem związku małżeńskiego, (również w przypadku owdowienia),

● będący zstępnym obywatela polskiego lub cudzoziemca mającym prawo pobytu w Polsce, posiadający zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium RP,

● przebywający na terytorium RP na podstawie wiz, wydanych w celu udziału w postępowaniu w sprawie o udzielenie azylu, wydanych na okres postępowania w sprawie przedłużenia wizy, udzielenia zezwolenia na zamieszkanie, osiedlenie się lub pobyt rezydenta długoterminowego, jeżeli bezpośrednio przed wydaniem tych wiz był zwolniony z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę,

● posiadający ważną Kartę Polaka,

● ubiegający się o nadanie statusu uchodźcy lub będący małżonkiem, w imieniu którego został złożony wniosek o nadanie statusu uchodźcy, pod warunkiem posiadania zaświadczenia wydanego na podstawie art. 36 ustawy z 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 234, poz. 1695 z późn. zm.),

● uprawniony do przebywania i wykonywania pracy na terytorium państwa członkowskiego UE lub państwa EOG nienależącego do Unii Europejskiej lub Konfederacji Szwajcarskiej, który jest zatrudniony przez pracodawcę mającego siedzibę na terytorium tego państwa oraz czasowo delegowany przez tego pracodawcę w celu świadczenia usług na terytorium RP;

● w stosunku do którego umowy międzynarodowe lub odrębne przepisy dopuszczają wykonywanie pracy bez konieczności posiadania zezwolenia.

Kolejny katalog zwolnień zawarty został w rozporządzeniu ministra pracy i polityki socjalnej z 30 sierpnia 2006 r. w sprawie wykonywania pracy przez cudzoziemców bez konieczności uzyskania zezwolenia na pracę. Rozporządzenie, wskazując brak obowiązku posiadania zezwoleń, opiera się na kilku grupach przesłanek:

● aspektach przedmiotowych, gdy odnosi się do prac albo czynności wykonywanych przez cudzoziemca, traktując je jako szczególne ze względu np. na krótki czas ich wykonywania, specyfikę danej pracy,

● typowo podmiotowych, gdy wskazuje na pewne grupy cudzoziemców, którzy nie muszą posiadać zezwoleń.

Przykładowo, zwolnienie z obowiązku posiadania zezwoleń dotyczy cudzoziemców:

● będących nauczycielami języków obcych lub prowadzących zajęcia w językach obcych, którzy wykonują pracę w ramach umów i porozumień międzynarodowych. Nie jest obecnie wymagane, by potrzeba zatrudnienia danej osoby została potwierdzona na szczeblu ministerialnym ani to, by nauczali swojego języka ojczystego,

● będących nauczycielami języków obcych, którzy wykonują pracę w zakładach kształcenia nauczycieli, o których mowa w przepisach o systemie oświaty. Obecnie nie ma już katalogu państw, których obywatelami te osoby powinny być,

● uprawnionych na zasadach określonych w aktach prawnych wydanych przez organy powołane na mocy Układu ustanawiającego stowarzyszenie między Europejską Wspólnotą Gospodarczą a Turcją, podpisanego w Ankarze 12 września 1963 r. (Dz.Urz. WE L 217 z 29 grudnia 1964 r., str. 3687; Dz.Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 11, t. 11, str. 10),

● będących absolwentami polskich szkół ponadgimnazjalnych lub stacjonarnych studiów wyższych lub stacjonarnych studiów doktoranckich na polskich uczelniach. Obowiązująca przed 1 lutego 2009 r. regulacja dotyczyła tylko pewnych grup zawodowych (zawody medyczne).

Interesujące w tym zakresie są przepisy dotyczące czasowego zatrudnienia obywateli państw graniczących z Polską oraz państw, z którymi RP współpracuje w zakresie migracji zarobkowych w ramach partnerstwa na rzecz mobilności, ustanowionego między tymi państwami a UE (dotyczy to Mołdowy). Obywatele tych państw wykonujący pracę w okresie nieprzekraczającym sześciu miesięcy w ciągu kolejnych 12 miesięcy mogą pracować na terenie Polski bez zezwolenia. Warunkiem jest, że otrzymają oświadczenie od pracodawcy o zamiarze powierzenia im wykonywania pracy. Oświadczenie należy zarejestrować w powiatowym urzędzie pracy właściwym ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę składającego.

Pracodawca wypełnić musi przy tym pewne formalności, jednak są one mało uciążliwe i mało czasochłonne. Pracodawca zamierzający zatrudnić Ukraińca, Białorusina, Rosjanina lub obywatela Mołdowy ma mianowicie obowiązek zarejestrowania oświadczenia o zamiarze powierzenia pracy cudzoziemcowi w powiatowym urzędzie pracy właściwym dla siedziby lub miejsca zamieszkania wnioskodawcy. Oświadczenie musi zawierać dane jednoznacznie identyfikujące pracodawcę, cudzoziemca oraz wyrażać zamiar zatrudnienia w określonym czasie na warunkach określonych w par. 2 pkt 27i 27a rozporządzenia z 30 sierpnia 2006 r.

Rejestracja odbywa się w trakcie jednorazowej wizyty w PUP i jest bezpłatna. Żadnych kosztów nie ponosi ani składający oświadczenie pracodawca, ani cudzoziemiec. Oświadczenie powinno być złożone wraz z kopią. Powiatowy urząd pracy umieszcza na oryginale i jego kopii wzmiankę o rejestracji. Oryginał tego dokumentu pracodawca przekazuje cudzoziemcowi.

Zarejestrowane oświadczenie stanowi podstawę do uzyskania przez cudzoziemca w polskiej placówce dyplomatyczno-konsularnej w kraju jego stałego pobytu wizy pobytowej, uprawniającej do wykonywania pracy.

Obywatel Rosji dwa lata temu ukończył polską uczelnię. W tej sytuacji może on świadczyć pracę bez zezwolenia. Przepisy rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 30 sierpnia 2006 r. w sprawie wykonywania pracy przez cudzoziemców bez konieczności uzyskania zezwolenia na pracę nie wymagają jednak podjęcia pracy bezpośrednio po ukończeniu w Polsce studiów wyższych.

Polski pracodawca odmówił zatrudnienia obywatela Irlandii, który odpowiedział na ofertę pracy, wskazując, iż potrzebni mu są do tej pracy Polacy. Takie postanowienie stanowi dyskryminację obywatela UE w zatrudnieniu. Od momentu wstąpienia Polski do UE nie stosujemy wobec obywateli m.in. Irlandii żadnych ograniczeń w swobodnym dostępie do naszego rynku pracy. Pracodawca nie może powołać się na narodowość danej osoby, odmawiając jej zatrudnienia. Mogą to być obiektywne uwarunkowania (przede wszystkim językowe), ale nie samo tylko obywatelstwo.

W regulaminie urzędu gminy wskazano, że zatrudnienie na każdym stanowisku urzędniczym wymaga posiadania obywatelstwa polskiego. Przy naborze na stanowisko kierownika działu organizacyjnego zgłosił się obywatel Litwy, który posiadał wymagane kwalifikacje, potwierdzoną znajomość języka polskiego. Odmówiono mu zatrudnienia ze względu na brak obywatelstwa polskiego, co wyraźnie wskazano w skierowanym do niego piśmie. W takim przypadku kandydat prawdopodobnie wygra sprawę o dyskryminację w dostępie do zatrudnienia. Przepisy wewnętrzne w urzędzie są bowiem sprzeczne z przepisami unijnymi w tym zakresie.

Artykuł 39 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską stanowi, że Wspólnota zapewnia swobodny przepływ pracowników, co oznacza zniesienie wszelkiej dyskryminacji wobec pracowników państw członkowskich, stosowanej ze względu na obywatelstwo w dziedzinie zatrudnienia, płac oraz innych warunków pracy. Swobodny przepływ pracowników obejmuje:

● prawo do przyjmowania pracy konkretnie zaoferowanej,

● swobodnego przemieszczania się w obrębie Wspólnoty w celu przyjęcia pracy,

● przebywania w jednym z państw członkowskich w celu wykonywania pracy oraz pozostawania, po podjęciu pracy, na terytorium jednego z państw.

Obywatel państwa członkowskiego może składać wnioski o zatrudnienie lub oferty pracy oraz zawierać i kontynuować umowę o pracę w innym państwie członkowskim, przy czym nie może być w żaden sposób dyskryminowany. Zakazane są w szczególności takie praktyki, jak określenie wskaźnika liczbowego pracowników pochodzących z państwa przyjmującego, stosowanie ograniczeń dotyczących ogłoszeń w sprawie rekrutacji oraz ustalanie specjalnych procedur rekrutacji lub rejestrowania w odniesieniu do pracowników pochodzących z innego państwa członkowskiego UE.

Pracownicy spoza danego państwa nie mogą być odmiennie traktowani w zakresie wszelakich warunków zatrudnienia, takich jak np. wynagrodzenie za pracę, urlopów wypoczynkowych, rozwiązywania umów o pracę, przywrócenia do pracy.

Obecnie nie występują żadne ograniczenia w zatrudnianiu obywateli państw członkowskich UE w Polsce. Ograniczenia takie występowały w początkowym okresie przynależności Polski do UE.

Warto zwrócić uwagę na ograniczenia zatrudniania na pewnych stanowiskach osób nieposiadających obywatelstwa polskiego. Dotyczy to zatrudnienia w sferze budżetowej przy pracach uznanych za wymagające szczególnej lojalności w stosunku do danego państwa. Na takie ograniczenia pozwalają także przepisy unijne. Traktat Ustanawiający Wspólnotę Europejską zawiera pewne ograniczenia swobody przepływu osób. Można podzielić je na dwie grupy:

● względy porządku publicznego, bezpieczeństwa publicznego i zdrowia publicznego,

● zatrudnienie w administracji publicznej.

Akty prawne UE nie dookreślają pojęcia administracji publicznej w kontekście ograniczenia swobody przepływu pracowników. Ze względu jednak na ich wyjątkowy charakter powinny one być rozumiane w miarę wąsko, jako dostęp do pracy wymagającej udziału w sprawowaniu władzy państwowej wymagającej ochrony interesów tego państwa. Dotyczy zatem tej grupy stanowisk, które związane są z wymogiem zachowania szczególnej lojalności wobec danego państwa.

Interesująca regulacja w tym zakresie występuje w ustawie z 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (Dz.U. nr 223, poz. 1458). Podstawowe wymogi zatrudnienia dotyczącego każdego pracownika samorządowego wskazane w tej ustawie to:

● posiadanie obywatelstwa polskiego,

● posiadanie pełnej zdolności do czynności prawnych i korzystanie z pełni praw publicznych,

● posiadanie kwalifikacji zawodowych wymaganych do wykonywania pracy na określonym stanowisku.

Wprowadzono jednak równocześnie możliwość zatrudnienia w niektórych sytuacjach także osób, które nie posiadają obywatelstwa polskiego. Muszą tu jednak zostać spełnione pewne warunki.

Przede wszystkim możliwość taka została ograniczona do osób, które są obywatelami UE lub obywatelami innych państw, którym na podstawie umów międzynarodowych lub przepisów prawa wspólnotowego przysługuje prawo do podjęcia zatrudnienia na terytorium RP. Nawiązanie stosunku pracy w samorządzie z taką osobą możliwe jest jedynie na podstawie umowy o pracę (czyli wyłączono całkowicie wybór i powołanie).

Osoba nieposiadająca obywatelstwa polskiego może zostać zatrudniona na stanowisku, na którym wykonywana praca nie polega na bezpośrednim lub pośrednim udziale w wykonywaniu władzy publicznej i funkcji mających na celu ochronę generalnych interesów państwa. Musi ponadto posiadać znajomość języka polskiego potwierdzoną dokumentem określonym w przepisach o służbie cywilnej.

Ograniczenia polegającego na zakazie bezpośredniego lub pośredniego udziału we władzy publicznej oraz dotyczącego prac związanych z ochroną generalnych interesów państwa nie można traktować zbyt szeroko. Wyznaczenie stanowisk, na których mogą być zatrudnieni cudzoziemcy, to rola kierownika jednostki. To on podejmuje decyzję, na jakich stanowiskach mogą być zatrudnieni obcokrajowcy. Nie oznacza to jednak całkowitej swobody w tym zakresie. Nie może on np. zatrudnić cudzoziemca na stanowiska, na których praca wiąże się z dostępem do tajemnic państwowych, upoważnienie do wydawania decyzji administracyjnych.

@RY1@i02/2009/217/i02.2009.217.168.0005.001.jpg@RY2@

Wzór oświadczenia

Do końca stycznia 2009 r. procedura uzyskania zezwolenia na pracę cudzoziemca przebiegała zasadniczo dwuetapowo. W pierwszej kolejności pracodawca musiał otrzymać przyrzeczenie wydania zezwolenia. Następnie wydawane było zezwolenie na pracę. Taka konstrukcja znacznie wydłużała okres niezbędny na załatwienie wszystkich formalności związanych z zatrudnieniem obcokrajowca. Od początku lutego przyrzeczenia nie są już wydawane. Pracodawca musi uzyskać już tylko zezwolenie na pracę dla cudzoziemca.

Ustawa używa pojęcia podmiot powierzający wykonywanie pracy przez cudzoziemca. Oznacza to jednostkę organizacyjną, chociażby nie posiadała osobowości prawnej lub osobę fizyczną, która na podstawie umowy lub innego stosunku prawnego powierza wykonywanie pracy cudzoziemcowi.

Zezwolenie na pracę jest wydawane na wniosek podmiotu powierzającego wykonywanie pracy cudzoziemcowi. W postępowaniu o wydanie, przedłużenie lub uchylenie zezwolenia na pracę cudzoziemca stroną postępowania jest wyłącznie podmiot powierzający wykonywanie pracy. Oznacza to, że cudzoziemiec - osoba, która ma podjąć pracę w Polsce - nie może w tym zakresie być uczestnikiem postępowania.

Zezwolenie na pracę jest wydawane zasadniczo przez wojewodę właściwego ze względu na siedzibę lub miejsce zamieszkania podmiotu powierzającego wykonywanie pracy cudzoziemcowi bądź podmiotu, na rzecz którego jest świadczona dana usługa lub właściwego ze względu na główne miejsce wykonywania pracy przez cudzoziemca (art. 88b ustawy). Ustawa reguluje także szczególne przypadki, w których ze względu na specyfikę pracy cudzoziemca nie ma możliwości określenia głównego miejsca jej wykonywania. W takich sytuacjach właściwy dla wydania zezwolenia jest wojewoda mazowiecki.

W przypadku gdy cudzoziemiec wykonuje pracę na podstawie umowy z podmiotem, którego siedziba lub miejsce zamieszkania albo oddział, zakład lub inna forma zorganizowanej działalności znajduje się na terytorium RP (czyli wtedy, gdy pracodawca polski zatrudnia w swojej firmie cudzoziemca), zezwolenie wydaje wojewoda. Muszą być jednak wówczas spełnione co do zasady łącznie dwa warunki:

● wysokość wynagrodzenia, która będzie określona w umowie z cudzoziemcem, nie będzie niższa od wynagrodzenia pracowników wykonujących pracę porównywalnego rodzaju lub na porównywalnym stanowisku,

● uzyska informację starosty właściwego ze względu na siedzibę lub miejsce zamieszkania podmiotu powierzającego wykonywanie pracy cudzoziemcowi o braku możliwości zaspokojenia potrzeb kadrowych pracodawcy w oparciu o rejestry bezrobotnych i poszukujących pracy lub o negatywnym wyniku rekrutacji organizowanej dla pracodawcy.

Informację tę wydaje w imieniu starosty dyrektor powiatowego urzędu pracy, do którego też w tej sprawie trzeba się zwrócić. Ustawa narzuca terminy na wydanie zaświadczenia - siedem lub ewentualnie 14 dni (art. 88c ustawy).

Uzyskanie informacji nie jest jednak konieczne w każdym przypadku.

Wojewoda wydaje zezwolenie bez konieczności uzyskania tej informacji, jeżeli:

● zawód, w którym cudzoziemiec ma wykonywać pracę lub rodzaj pracy, która ma być mu powierzona, znajduje się w wykazie zawodów ustalanym przez wojewodę,

● wydaje przedłużenie zezwolenia na pracę dla tego samego cudzoziemca i na tym samym stanowisku,

● brak takiej konieczności wynika z odrębnych przepisów.

W tym zakresie należy pamiętać także o przepisach rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 29 stycznia 2009 r. w sprawie określenia przypadków, w których zezwolenie na pracę cudzoziemca jest wydawane bez względu na szczegółowe warunki wydawania zezwoleń na pracę cudzoziemców.

W przypadku złożenia wniosku o wydanie zezwolenia na pracę cudzoziemca w niepełnym wymiarze czasu pracy lub na podstawie umowy cywilnoprawnej, wojewoda uwzględnia wysokość wynagrodzenia, która będzie określona w umowie z cudzoziemcem proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy lub przewidywanego okresu wykonywania zobowiązań wynikających z umowy.

Zezwolenie na pracę jest wydawane dla określonego cudzoziemca. W zezwoleniu na pracę określa się podmiot powierzający wykonywanie pracy przez cudzoziemca i stanowisko lub rodzaj pracy wykonywanej przez cudzoziemca oraz okres jego ważności.

Zezwolenie wydaje się w trzech egzemplarzach, z których dwa otrzymuje podmiot powierzający wykonywanie pracy cudzoziemcowi.

Podmiot, od którego jest wymagane posiadanie zezwolenia na pracę, zgodnie z treścią art. 88h ustawy, zobowiązany jest m.in. do:

● zawarcia z cudzoziemcem umowy w formie pisemnej oraz przedstawienia cudzoziemcowi przed podpisaniem umowy jej tłumaczenia na język zrozumiały dla cudzoziemca,

● przekazania cudzoziemcowi jednego egzemplarza zezwolenia na pracę, którego to zezwolenie dotyczy,

● informowania cudzoziemca o działaniach podejmowanych w związku z postępowaniem o udzielenie lub przedłużenie zezwolenia na pracę, decyzjach o wydaniu, odmowie lub uchyleniu zezwolenia,

● niezwłocznego poinformowania organu wydającego zezwolenie w przypadku niepodjęcia przez cudzoziemca wykonywania pracy w okresie trzech miesięcy od daty rozpoczęcia ważności zezwolenia na pracę lub zakończenia wykonywania pracy przez cudzoziemca wcześniej niż trzy miesiące przed upływem ważności zezwolenia na pracę.

Niektórych z obowiązków wskazanych w art. 88h ustawy nie stosuje się w stosunku do cudzoziemca pełniącego funkcję w zarządzie osoby prawnej wpisanej do rejestru przedsiębiorców lub będącej spółką kapitałową w organizacji.

W tym zakresie zwrócić należy uwagę na zmianę z 27 sierpnia 2009 r. ustawy z 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz.U. nr 90, poz. 999 z późn. zm.). Nowelizacja ta służy przede wszystkim ochronie języka polskiego. Pewne jej regulacje odnoszą się do umów o pracę. Obecnie dokumenty - m.in. w zakresie prawa pracy - mogą być jednocześnie sporządzone w wersji lub wersjach obcojęzycznych. Podstawą ich wykładni są te, które sporządzone zostały w języku polskim, jeżeli osoba świadcząca pracę lub konsument są obywatelami RP.

Umowa o pracę lub inny dokument wynikający z zakresu prawa pracy mogą być obecnie sporządzone w języku obcym na wniosek osoby świadczącej pracę. Spełnione muszą być do tego następujące warunki:

● pracownik włada danym językiem,

● pracownik nie jest obywatelem polskim,

● pracownik został uprzednio pouczony o prawie do sporządzenia umowy lub innego dokumentu w języku polskim.

Pracodawca zamierza zatrudnić cudzoziemca. Musi więc złożyć wniosek o zezwolenie na pracę. Do końca stycznia musiał załączać do wniosku różne zaświadczenia. Od lutego spełnienie stawianych przez niego wymagań potwierdza jedynie pisemnym oświadczeniem.

Pracodawca uzyskał zezwolenie na pracę obywatela Japonii. Miesiąc później nastąpiła zmiana siedziby pracodawcy. W obecnym stanie prawnym zezwolenie zachowuje swoją ważność w przypadku zmiany siedziby, bez względu na to, gdzie przeniósł się pracodawca. Przed początkiem lutego zachowywało ważność, jeżeli miejsce wykonywania pracy znajdowało się w powiecie, którego dotyczy przyrzeczenie lub zezwolenie. W przypadku zaś innego powiatu mogło (ale nie musiało) zachować ważności.

Szczegółową treść tego wniosku określa rozporządzenie ministra pracy i polityki społecznej z 29 stycznia 2009 r. w sprawie wydawania zezwolenia na pracę cudzoziemca (Dz.U. nr 16, poz. 84).

Poniżej przedstawione zostały wyjaśnienia, w jaki sposób wypełnić wniosek o wydanie zezwolenia na pracę.

Podmiot składający wniosek powinien wskazać typ zezwolenia, o wydanie którego się ubiega spośród wskazanych w początkowej części wniosku (typy: A, B, C, D i E).

wskazujemy dane podmiotu powierzającego wykonywanie pracy.

wskazać należy dane cudzoziemca, dla którego ma być wydane zezwolenie na pracę.

- Informacje na temat wykonywanej pracy przez cudzoziemca. Wypełniając ten punkt pamiętać należy, że dane te muszą być zgodne z danymi, które zostaną wskazane w umowie o pracę, wraz z podaniem okresu, przez jaki cudzoziemiec pracę tę miałby wykonywać.

- Proponowana wysokość miesięcznego wynagrodzenia brutto lub stawki godzinowej brutto (w przypadku zezwolenia typu A). Wysokość wynagrodzenia określona w umowie z cudzoziemcem nie może być niższa od wynagrodzenia pracowników wykonujących pracę porównywalnego rodzaju lub na porównywalnym stanowisku. W przypadku zezwolenia typu C-E wysokość wynagrodzenia cudzoziemca nie może być niższa o więcej niż 30 proc. od wysokości przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w województwie ogłoszonego przez prezesa GUS (wysokość tego wynagrodzenia należy aktualizować raz w roku).

- Uzasadnienie wniosku. Należy w tym punkcie wskazać okoliczności, które uzasadniają wykonywanie pracy przez tę właśnie osobę. Na przykład szczególnie nietypowa praca, która może być wykonywana przez osobę posiadającą wyjątkowe, nieosiągalne na polskim rynku pracy umiejętności, brak możliwości znalezienia na lokalnym rynku pracy pracownika spełniającego wymogi stawiane przez pracodawcę.

- Załączniki. Należy zaznaczyć te dokumenty, które są dołączane do wniosku.

- Odpis dokumentów podmiotu powierzającego pracę. W przypadku pracodawcy zagranicznego należy dołączyć dokument z właściwego rejestru potwierdzający status prawny i formę lub charakter działalności prowadzonej przez pracodawcę zagranicznego.

- Informacja starosty na podstawie art. 88c ust. 1 pkt 2 ustawy (tylko w przypadku zezwolenia typu A).

- Informacja o wysokości dochodu/straty lub środkach/działaniach na rzecz spełnienia kryteriów dochodowych przez podmiot (tylko zezwolenia typu B).

Zezwolenie typu B jest wydawane, jeżeli podmiot, w którym cudzoziemiec ma być członkiem zarządu:

● w roku podatkowym poprzedzającym złożenie wniosku osiągnął dochód nie niższy niż 12-krotność przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w województwie w III kwartale roku poprzedzającego złożenie wniosku, ogłaszanego przez prezesa GUS oraz zatrudnia na czas nieokreślony w pełnym wymiarze czasu pracy przez okres co najmniej roku poprzedzającego złożenie wniosku co najmniej dwóch pracowników, którzy nie podlegają obowiązkowi posiadania zezwolenia na pracę lub

● wykaże posiadanie środków, lub prowadzenie działań pozwalających na spełnienie w przyszłości warunków określonych w poprzednim punkcie, w szczególności przez prowadzenie działalności przyczyniającej się do wzrostu inwestycji, transferu technologii, wprowadzania korzystnych innowacji lub tworzenia miejsc pracy.

Wojewoda wydaje zezwolenie na pracę bez uwzględnienia warunków dotyczących dochodu oraz stanu zatrudnienia podmiotu, jeżeli cudzoziemiec, dla którego ma być wydane zezwolenie:

● w okresie trzech lat poprzedzających złożenie wniosku o wydanie zezwolenia na pracę ukończył szkołę lub uczelnię wyższą z siedzibą na terytorium RP albo innego państwa EOG lub Konfederacji Szwajcarskiej lub

● przez trzy lata poprzedzające złożenie wniosku o wydanie zezwolenia na zamieszkanie przebywał legalnie na terytorium RP, z wyjątkiem przypadków określonych w art. 110 ustawy o cudzoziemcach (cudzoziemca zatrzymanego, umieszczonego w strzeżonym ośrodku, w areszcie w celu wydalenia).

- Informacja o stanie zatrudnienia pracodawcy na dzień składania wniosku (tylko zezwolenia typu B).

- Dokumenty podmiotu przyjmującego cudzoziemca delegowanego (tylko zezwolenia typu C). Odpis z KRS lub właściwego rejestru potwierdzającego albo ewidencji działalności gospodarczej (zawierający aktualne dane na dzień składania wniosku) - w przypadku gdy podmiotem tym jest osoba prawna, jednostka organizacyjna nieposiadającą osobowości prawnej lub podmiot prowadzący działalność gospodarczą.

- Umowa lub fragment umowy dotyczący zakresu zobowiązania pracodawcy zagranicznego (tylko zezwolenia typu D). Należy dołączyć kopie umowy, na podstawie której usługa na terytorium RP jest świadczona, lub jej fragmentu określającego przedmiot zobowiązań pracodawcy zagranicznego albo określające to oświadczenie pracodawcy zagranicznego w przypadku, jeżeli umowa nie została jeszcze zawarta, z tym że kopie odpowiedniego fragmentu umowy pracodawca zagraniczny dostarcza niezwłocznie po jej zawarciu.

- Potwierdzenie spełnienia wymagań z art. 88d ustawy. Jeżeli odrębne przepisy uzależniają możliwość zajmowania określonego stanowiska, wykonywania zawodu lub prowadzenia innej działalności od uzyskania zgody właściwego organu, podmiot powierzający wykonywanie pracy jest obowiązany uzyskać taką zgodę przed złożeniem wniosku o wydanie zezwolenia na pracę cudzoziemca.

- Dokumenty potwierdzające okoliczności, o których mowa w art. 88c ust. 8 ustawy. Należy dołączyć dokumenty potwierdzające brak konieczności uwzględnienia warunków dototyczących m.in. wynagrodzenia i konieczności uzyskania informacji od starosty.

- Kopia dowodu wpłaty kwoty należnej za wydanie zezwolenia.

- Inne dokumenty. Dokumentami takimi mogą być: zaświadczenie REGON podmiotu zamierzającego powierzyć pracę, deklaracja ZUS DRA stwierdzająca liczbę zatrudnionych osób.

Zezwolenie wydawane na czas określony, nie dłuższy niż trzy lata, może być przedłużane. W przypadku gdy cudzoziemiec pełni funkcję w zarządzie osoby prawnej, która na dzień złożenia wniosku zatrudnia powyżej 25 osób, wojewoda może wydać zezwolenie na pracę na okres nawet pięć lat.

Obecnie zezwolenie na pracę zachowuje ważność w przypadku:

● gdy podmiot powierzający wykonywanie pracy cudzoziemcowi zamierza powierzyć mu na okresy łącznie nieprzekraczające 30 dni w roku kalendarzowym wykonywanie pracy o innym charakterze lub na innym stanowisku niż określone w zezwoleniu na pracę,

● zmiany siedziby lub miejsca zamieszkania, nazwy lub formy prawnej działania podmiotu powierzającego wykonywanie pracy przez cudzoziemca, a także przejęcia pracodawcy lub jego części przez innego pracodawcę,

● przejścia zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę,

● zmiany osoby reprezentującej pracodawcę.

O zmianach w tym zakresie należy jednak niezwłocznie powiadomić wojewodę, który wydał zezwolenie.

Zezwolenie na pracę może także zachować ważność, w przypadku gdy:

● cudzoziemiec, w uzgodnieniu z podmiotem powierzającym mu wykonywanie pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, nie podjął wykonywania pracy w okresie trzech miesięcy od początkowej daty ważności zezwolenia na pracę,

● cudzoziemiec, w uzgodnieniu z podmiotem powierzającym mu wykonywanie pracy, przerwał wykonywanie pracy na okres przekraczający trzy miesiące

- jeżeli przyczyna opóźnienia lub przerwy w wykonywaniu pracy jest uzasadniona, a podmiot powierzający wykonywanie pracy przez cudzoziemca niezwłocznie powiadomił w formie pisemnej o tych sytuacjach wojewodę, który wydał zezwolenie.

Zezwolenia nie otrzyma pracodawca, który m.in.:

● popełnił wykroczenia wskazane w art. 120 ustawy (wykroczenia związane z zatrudnianiem cudzoziemców),

● został skazany prawomocnym wyrokiem za przestępstwo przeciwko prawom pracownika.

Szczegółowy katalog przypadków odmowy wydania zezwolenia zawiera art. 88j ustawy.

W związku ze złożeniem wniosku o wydanie zezwolenia na pracę cudzoziemca lub jego przedłużenie pracodawca musi wnieść opłatę. Jej wysokość określa rozporządzenie ministra pracy i polityki społecznej z 17 października 2007 r. w sprawie wysokości wpłaty dokonywanej w związku ze złożeniem wniosku o wydanie zezwolenia na pracę cudzoziemca (Dz.U. nr 195, poz. 1409).

Wysokość wpłaty w związku z wnioskiem o wydanie zezwolenia na zatrudnienie cudzoziemca wynosi:

● 50 zł - w przypadku gdy pracodawca zamierza powierzyć wykonywanie pracy na okres nieprzekraczający trzech miesięcy;

● 100 zł - w przypadku gdy pracodawca zamierza powierzyć cudzoziemcowi wykonywanie pracy na okres dłuższy niż trzy miesiące;

● 200 zł - w przypadku gdy pracodawca zamierza delegować do Polski cudzoziemca w celu realizacji usługi eksportowej.

W przypadku złożenia wniosku o przedłużenie zezwolenia na pracę cudzoziemca kwoty te ulegają zmniejszeniu o połowę.

Ustawa zawiera także katalog wykroczeń związanych z zatrudnianiem cudzoziemców. Obecnie, kto za pomocą wprowadzenia cudzoziemca w błąd, wyzyskania błędu, wykorzystania zależności służbowej lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania doprowadza cudzoziemca do nielegalnego wykonywania pracy, podlega karze grzywny do 10 tys. zł. Podobnie sankcjonowane jest doprowadzenie innej osoby do nielegalnego powierzenia pracy cudzoziemcowi.

Unormowano także wymuszenia związane z pozyskiwaniem dla cudzoziemców zezwoleń na pracę. Żądanie od cudzoziemca korzyści majątkowej w zamian za podjęcie działań zmierzających do uzyskania zezwolenia na pracę lub innego dokumentu uprawniającego do wykonywania pracy podlega karze grzywny nie niższej niż 3 tys. zł.

Grzywną w wysokości nie niższej niż 100 zł jest także zagrożone niepoinformowanie organu wydającego zezwolenie w przypadku niepodjęcia przez cudzoziemca pracy w okresie trzech miesięcy od daty rozpoczęcia ważności zezwolenia na pracę lub zakończenia wykonywania pracy przez wcześniej niż trzy miesiące przed upływem ważności tego zezwolenia.

Marek Rotkiewicz

gp@infor.pl

Art. 87-90a, art. 120 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 69, poz. 415 z późn. zm.).

Par. 2-3a rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z 30 sierpnia 2006 r. w sprawie wykonywania pracy przez cudzoziemców bez konieczności uzyskania zezwolenia na pracę (Dz.U. nr 156, poz. 1116 z późn. zm.).

Rozporządzenie ministra pracy i polityki społecznej z 29 stycznia 2009 r. w sprawie wydawania zezwolenia na pracę cudzoziemca (Dz.U. nr 16, poz. 84).

Rozporządzenie ministra pracy i polityki społecznej z 29 stycznia 2009 r. w sprawie określenia przypadków, w których zezwolenie na pracę cudzoziemca jest wydawane bez względu na szczegółowe warunki wydawania zezwoleń na pracę cudzoziemców (Dz.U. nr 16, poz. 85).