Czy odwołanie członka zarządu powoduje rozwiązanie stosunku pracy

W opisywanej sytuacji należy odróżnić dwa stosunki prawne, w których pozostaje członek zarządu spółki kapitałowej. Pierwszym jest stosunek organizacyjny, mający swe źródło w powołaniu na stanowisko członka zarządu, przybierającego co do zasady formę uchwały wspólników. Drugim stosunkiem prawnym łączącym członka zarządu ze spółką jest w omawianym przypadku stosunek pracy.

Rozwiązanie stosunku organizacyjnego nie jest zabiegiem skomplikowanym, bowiem umowa spółki nie ogranicza prawa odwołania członka zarządu do ważnych powodów, może on zostać każdym czasie odwołany uchwałą wspólników. Odwołanie z funkcji członka zarządu nie jest jeszcze równoznaczne z wypowiedzeniem czy rozwiązaniem umowy o pracę. Po odwołaniu tym ustaje wprawdzie stosunek organizacyjny (jeśli nic innego nie wynika z oświadczenia organu odwołującego), pozostaje zaś stosunek pracy, który trwa tak długo, dopóki nie zostanie rozwiązany przez spółkę lub przez pracownika bądź na mocy porozumienia stron.

Skoro pomimo ustania stosunku organizacyjnego istnieje nadal pomiędzy spółką a byłym już członkiem zarządu stosunek pracy, to do jego prawidłowego rozwiązania konieczne jest zachowanie przez uprawniony organ wszystkich wymogów, o których mowa w kodeksie pracy. Dotyczy to zachowania formy pisemnej, pouczenia pracownika o prawie odwołania do sądu pracy, a przy wypowiedzeniu umowy o pracę na czas nieokreślony oraz rozwiązaniu umowy w trybie natychmiastowym - wskazania przyczyny uzasadniającej zwolnienie.

Ocena tego, czy rzeczywiście rozwiązanie stosunku pracy było zasadne czy też nie, będzie w głównym stopniu uzależniona od tego, czy powołanie na stanowisko członka zarządu było w istocie jedynym powodem, dla którego nawiązano stosunek pracy. Należy odróżnić tutaj dwie sytuacje.

Pierwsza to ta, w której zatrudnienie pracownika nie było bezpośrednio związane z powołaniem go na stanowisko członka zarządu, np. pracownik zatrudniony wcześniej w spółce został następnie powołany do jej zarządu, a zakres jego obowiązków pracowniczych nie pokrywał się w ogóle bądź tylko częściowo z zakresem obowiązków członka zarządu. W takim przypadku odwołanie z pełnienia funkcji członka zarządu nie może być jedynym powodem uzasadniającym wypowiedzenie temu pracownikowi umowy o pracę.

Druga sytuacja to ta, w której jedynym powodem zatrudnienia pracownika było jego wcześniejsze powołanie na stanowisko członka zarządu, a jego obowiązki jako członka zarządu były jednocześnie jego obowiązkami pracowniczymi. W takim przypadku odwołanie ze stanowiska członka zarządu spółki, jeżeli nie zostało skutecznie podważone w trybie przepisów prawa handlowego, z reguły stanowi przyczynę uzasadniającą wypowiedzenie umowy o pracę (art. 45 par. 1 k.p.) pracownikowi zatrudnionemu w charakterze członka tego zarządu (wyrok SN z 26 stycznia 2000 r., I PKN 479/99, OSNP 2001/11/377).