Za porzucenie firmy grozi kara

Pracownik rozwiązał z firmą umowę o pracę z dnia na dzień. Powołał się na ciężkie naruszenie obowiązków przez pracodawcę wobec niego. Zarzut okazał się nieprawdziwy. Pracodawca wystąpił do sądu pracy o odszkodowanie. Ma do tego prawo, nawet jeśli podwładny nie wyrządził mu żadnej szkody.

W razie nieuzasadnionego rozwiązania przez pracownika umowy o pracę bez wypowiedzenia na podstawie art. 55 par. 1¹ kodeksu pracy pracodawcy przysługuje roszczenie o odszkodowanie. Należy przy tym wyjaśnić, iż nieuzasadnione rozwiązanie to takie, które nastąpiło bez istnienia przesłanki w postaci ciężkiego naruszenia przez pracodawcę podstawowych obowiązków wobec pracownika. Muszą przy tym to być te obowiązki, które można zakwalifikować jako podstawowe. Do takich np. należy terminowe wypłacanie zatrudnionym wynagrodzenia za pracę czy zapewnienie odpowiednich warunków bhp. Tylko więc gdy pracownik błędnie ocenił dane zachowanie pracodawcy jako spełniające tę przesłankę lub świadomie nadużył tego trybu rozwiązania umowy, podając w oświadczeniu woli przyczyny pozorne, pracodawcy przysługuje odszkodowanie przewidziane przepisami kodeksu pracy.

Pracodawca dochodzący odszkodowania powinien wykazać jedynie to, że przyczyna podana przez pracownika w jego oświadczeniu woli o rozwiązaniu umowy o pracę nie była uzasadniona (rzeczywista). Nie musi natomiast wykazywać, że w wyniku nieuzasadnionego rozwiązania umowy o pracę przez takiego podwładnego poniósł szkodę. Podkreślił to Sąd Najwyższy w wyroku z 29 kwietnia 2005 r. (III PK 2/05), wyjaśniając, że nieuzasadnione rozwiązanie przez pracownika umowy o pracę bez wypowiedzenia na podstawie art. 55 par. 1¹ k.p. usprawiedliwia żądanie od pracownika odszkodowania (art. 61¹ k.p.), niezależnie od tego, czy pracodawca poniósł szkodę.

Żądanie przez pracodawcę takiego odszkodowania nie może być przy tym uznane za nadużycie prawa (art. 8 k.p.) z tego względu, że pracodawca wcześniej odmówił z usprawiedliwionych przyczyn przyjęcia oferty pracownika rozwiązania umowy o pracę za porozumieniem stron (por. wyrok SN z 29 kwietnia 2005 r., III PK 2/05, OSNP 2005/23/372). Gdy pracodawca dochodzi takiego odszkodowania przed sądem, to pracownik chcący uniknąć odpowiedzialności odszkodowawczej powinien udowodnić, iż rozwiązał umowę w sposób uzasadniony - podana przez pracownika przyczyna była rzeczywista i stanowiła ciężkie naruszenie obowiązków przez pracodawcę wobec pracownika.

ANDRZEJ MAREK

Art. 55 par. 1¹ i 61¹ ustawy z 26 czerwca 1976 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).