Wypadek musi być związany z wykonywaniem obowiązków pracowniczych

Zdarzenie będące wypadkiem przy pracy może nastąpić zarówno podczas wykonywania czynności pracowniczych (świadczenia pracy), jak również w związku z ich wykonywaniem. Jednak w każdej sytuacji zdarzenie musi pozostawać w związku z pracą.

Wojciech B. był zatrudniony na stanowisku pracownika produkcji. Praca w zakładzie toczyła się pod nieformalnym zwierzchnictwem Kazimierza Ś., którego polecenia pracownicy wykonywali. 20 lipca 2005 r. Wojciech B. rozpoczął pracę na stanowisku produkcyjnym o godzinie 7.00. Między 10.00 a 11.00 nastąpiła przerwa w dostawie energii elektrycznej. Wówczas Kazimierz Ś. wszedł na dach jednego z budynków w celu zdjęcia kilku segmentów stalowych, przywołując do pomocy Wojciecha B. W trakcie demontażu konstrukcja, na której stali, wskutek obciążenia zawaliła się, a obaj pracownicy spadli na ziemię. W wyniku upadku Wojciech B. doznał obrażeń uniemożliwiających mu samodzielną egzystencję.

Wojciech B. wystąpił przeciwko pracodawcy o ustalenie wypadku przy pracy.

Sąd Rejonowy uznał, że Wojciech B. uległ wypadkowi na terenie zakładu pracy podczas wykonywania polecenia osoby mającej faktyczną zwierzchność nad pracownikami. Wojciech B. działał w interesie pracodawcy, w celu udzielenia pomocy Kazimierzowi Ś. Sąd Rejonowy ustalił, że wypadek, jakiemu uległ Wojciech B., był wypadkiem przy pracy.

Apelację złożył pracodawca. Sąd Okręgowy nie podzielił ustaleń sądu rejonowego, iż Wojciech B. działał na polecenie pracodawcy, oraz że czynności, które wykonywał bezpośrednio przed wypadkiem, leżały w interesie pracodawcy, czego wymaga art. 3 ust. 1 ustawy z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 199, poz. 1673 z późn. zm.). W ocenie sądu okręgowego, skoro demontaż konstrukcji stalowych na dachu miał zostać dokonany przez wyspecjalizowaną firmę i zlecenie na ten demontaż zostało zaakceptowane, to pracodawca nie miał żadnego interesu w wykonaniu tych czynności przez jego pracowników, w tym Wojciecha B., którzy nie posiadali do tego żadnych uprawnień i przygotowania, w szczególności w zakresie bezpieczeństwa pracy na wysokości.

Skargę kasacyjną złożył Wojciech B.

Sąd Najwyższy stwierdził, iż w myśl art. 3 ust. 1 ustawy wypadkowej, za wypadek przy pracy uważa się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną, powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło w związku z pracą. Zgodnie z powołanym wyżej przepisem, związek zdarzenia z pracą występuje wówczas, gdy nastąpiło ono podczas wykonywania lub w związku z wykonywaniem zwykłych czynności lub poleceń przełożonych bądź podczas wykonywania lub w związku z wykonywaniem przez pracownika czynności na rzecz pracodawcy, nawet bez polecenia, jak również w czasie pozostawania pracownika w dyspozycji pracodawcy w drodze między siedzibą pracodawcy a miejscem wykonywania obowiązku wynikającego ze stosunku pracy.

W ocenie Sądu Najwyższego należy stwierdzić, że demontaż konstrukcji stalowych na wysokości nie leżał w zakresie działalności pracodawcy i z tego względu zlecił on wykonanie tej czynności firmie specjalizującej się w takich pracach. Już tylko z tego względu samowolne podjęcie przez Wojciecha B. czynności niezwiązanych z rodzajem wykonywanej przez niego pracy, posiadanymi umiejętnościami i wiedzą nie może być ocenione jako działanie z korzyścią dla pracodawcy, który nie posiadał możliwości ani uprawnień do realizacji takich działań we własnym zakresie. W tej sytuacji zachowanie Wojciecha B. należałoby w zasadzie ocenić jako działanie na niekorzyść pracodawcy, sprzeczne z jego interesami. Istotniejsze jest jednak to, że Wojciech B. podjął i wykonywał czynności, które doprowadziły do tragicznego zdarzenia, nie na rzecz pracodawcy, ale dla drugiego pracownika i jego prywatnej korzyści. Wobec powyższego, w opisywanej sytuacji nie zostały spełnione przesłanki skutkujące wypadkiem przy pracy.

Opracował: Maciej Kasperowicz