Wypowiedzenie warunków pracy i płacy nie dotyczy pracowników urzędów państwowych

Danuta B. była zatrudniona na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony. Zajmowała stanowisko głównego specjalisty. 30 kwietnia 1993 r. została mianowana urzędnikiem państwowym - dyrektorem biura personalnego. Następnie na podstawie decyzji pracodawcy została przeniesiona na stanowisko wicedyrektora. W 2006 roku pracodawca przeprowadził zmiany organizacyjne. W wyniku dokonanych przekształceń Danuta B. (miała wówczas 56 lat) została przeniesiona na stanowisko głównego specjalisty, zachowując prawo do dotychczasowego wynagrodzenia przez sześć miesięcy. Po tej dacie pensja miała ulec obniżeniu. Danuta B. odwołała się do sądu pracy.

Sąd rejonowy uznał, że odpowiednie zastosowanie w niniejszej sprawie znajdzie zdanie pierwsze art. 47 k.p., a tym samym brak jest podstaw do zasądzenia wynagrodzenia za cały czas jego obniżenia. Z uwagi na to, że okres wypowiedzenia Danuty B. wynosił trzy miesiące, sąd na podstawie art. 47 k.p. zasądził na jej rzecz wynagrodzenie za okres jednego miesiąca.

Sprawę rozstrzygał także sąd okręgowy, który przyjął, że w omawianej sprawie zastosowanie znajduje art. 39 k.p. w związku z art. 42 par. 1 k.p. i art. 47 k.p., wobec czego Danucie B. przysługuje wyrównanie wynagrodzenia za cały czas pozostawania na innym stanowisku. Sąd przywołał także orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z 27 listopada 2007 r. (SK 18/05, OTK-A 2007/10/128), które daje pracownikowi uprawnienie do dochodzenia szkody wynikłej z bezpodstawnych działań pracodawcy. Sąd uznał, że analogiczną funkcję pełni art. 47 k.p. pozwalający dochodzić pracownikowi odszkodowania od pracodawcy.

Od wyroku sądu okręgowego złożono kasację.

Zdaniem Sądu Najwyższego w rozpatrywanej sprawie zagadnienie prawne dotyczy możliwości zastosowania do pracowników urzędów państwowych przepisów prawa pracy, chroniących trwałość zatrudnienia. W wyroku z 26 czerwca 2007 r. (I PK 18/07, OSNP 2008/15-16/221) podkreślono, że szczególna podległość służbowa, stanowiąca cechę charakterystyczną stosunków służbowych, idzie dalej niż podporządkowanie pracownika w umownych stosunkach pracy. O ile bowiem w umownych stosunkach pracy zmiana istotnego elementu umowy o pracę, jakim jest zajmowane stanowisko i miejsce pracy, może zostać przeprowadzona jedynie w drodze tzw. wypowiedzenia zmieniającego, uregulowanego art. 42 k.p., o tyle w stosunkach służbowych zmiany takie dokonywane są z reguły w drodze jednostronnego aktu pracodawcy, względnie organu nadrzędnego nad pracodawcą, upoważnionego ustawą do dokonania tej czynności.

Zdaniem SN uzasadnione są zarzuty skargi kasacyjnej pracodawcy naruszenia art. 39 k.p. w związku z art. 42 par. 1 k.p. i w związku z art. 47 k.p. oraz art. 16 ustawy o pracownikach urzędów państwowych.

Regulacja ustawy o pracownikach urzędów państwowych ma charakter szczególny i autonomiczny. Wprawdzie art. 16 ustawy stanowi, iż postanowienia ustawy w zakresie nawiązania, zmiany i rozwiązania stosunku pracy nie naruszają przepisów dotyczących szczególnej ochrony pracowników w zakresie wypowiedzenia i rozwiązania stosunku pracy, ale przepis ten należy wykładać ściśle, tj. tylko w odniesieniu do ewentualnego stosowania przepisów o ochronie szczególnej, związanej z sytuacją osobistą lub rodzinną pracownika, względnie pełnionymi przez niego funkcjami. Trzeba zaznaczyć, że art. 5 k.p. dopuszcza stosowanie przepisów kodeksu tylko w sytuacji braku regulacji w danym zakresie, tymczasem ustawa o pracownikach urzędów państwowych reguluje wyczerpująco kwestie związane z nawiązaniem, rozwiązaniem i zmianą stosunku pracy, odsyłając tylko w odniesieniu do określonych sytuacji (ochrona szczególna w zakresie wypowiedzenia i rozwiązania stosunku pracy) do regulacji kodeksowej.

Powyższe orzeczenie (w związku z odrębnym zagadnieniem prawnym) zostało też opisane w nr. 78 z 22 kwietnia 2010 r.

Maciej Kasperowicz

maciej.kasperowicz@infor.pl