Naprawa szkody wyrządzonej pracodawcy przedawnia się po roku

Wyjątkiem od zasady trzyletniego przedawnienia są roszczenia o naprawienie szkody wyrządzonej przez pracownika wskutek: nieumyślnego niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązków pracowniczych, nieuzasadnionego rozwiązania przez pracownika stosunku pracy w trybie natychmiastowym z winy pracodawcy oraz naruszenia zakazu konkurencji.

Ulegają one przedawnieniu z upływem roku od dnia uzyskania przez pracodawcę wiadomości o wyrządzeniu szkody, jednak nie później niż z upływem trzech lat od dnia jej powstania. Za datę przyjmuje się dzień, w którym uzyskał on wiedzę o faktach, z których, przy prawidłowym rozumowaniu, można i należy wyprowadzić wniosek, że szkoda jest wynikiem zawinionego działania lub zaniechania pracownika.

Nie jest nią data, w której wniosek taki został rzeczywiście z faktów tych wyprowadzony, względnie w której został przedstawiony przez inną osobę (wyrok SN z 10 sierpnia 1978 r., IV PR 167/78, OSNCP 1979/3/56).

Przedawnienie zaczyna swój bieg także wtedy, gdy pracodawca nie ma jeszcze informacji o dokładnej wysokości szkody. Kolejne odstępstwo od zasady trzyletniego przedawnienia roszczeń dotyczy tych z nich, które formułowane są na skutek umyślnego wyrządzenia pracodawcy szkody przez pracownika.

W tym wypadku do przedawnienia stosuje się przepisy kodeksu cywilnego. Skutkuje to tym, iż przedawnienie następuje z upływem trzech lat od dnia, w którym poszkodowany pracodawca dowiedział się o szkodzie i o pracowniku obowiązanym do jej naprawienia. Jednakże termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę.

Jeżeli jednak szkoda wynikła ze zbrodni lub występku, roszczenie o naprawienie szkody ulega przedawnieniu z upływem dwudziestu lat od dnia popełnienia przestępstwa, bez względu na to, kiedy poszkodowany pracodawca dowiedział się o szkodzie i pracowniku obowiązanym do jej naprawienia.

Nawet wtedy gdy roszczenie jest już przedawnione, pracownik, przeciwko któremu pracodawca kieruje pozew, musi pamiętać, że uwzględnienie tego zarzutu wymaga podniesienia go przed sądem. W orzecznictwie Sądu Najwyższego dominuje bowiem pogląd, iż sąd nie może wziąć pod uwagę upływu tego terminu z urzędu (uchwała SN z 10 maja 2000 r., III ZP 13/00, OSNP 2000/23/846).

Oznacza to, że w sytuacji gdy pozwany nie zgłasza takiego zarzutu, sąd orzeka tak, jakby to w ogóle nie nastąpiło. Przedawnienie pozbawia uprawnionego możliwości dochodzenia roszczenia po upływie okresu, w którym ono następuje. Jeżeli powód, pomimo upływu tego okresu, składa pozew z żądaniem obejmującym takie roszczenie, liczyć się musi z oddaleniem powództwa.

Istnieje jednak możliwość, aby roszczenie pracodawcy zostało uwzględnione. Warunkiem tego jest zrzeczenie się przez pracownika korzystania z takiego zarzutu. Aby było ono ważne, nastąpić jednak powinno dopiero po upływie terminu przedawnienia, ponieważ wcześniejsze dokonanie tego byłoby nieważne.

Taka rezygnacja może być wyraźna lub przejawiona w sposób dorozumiany (np. poprzez zawarcie ugody) W szczególnych sytuacjach, np. w związku z wypadkiem przy pracy, sąd może ponadto uznać skorzystanie z zarzutu przedawnienia za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego lub społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa (wyrok SN z 6 marca 1996 r., II PRN 3/96, OSNAPiUS 1996/18/ 264).

@RY1@i02/2011/206/i02.2011.206.18300090c.803.jpg@RY2@

Inne ważne terminy w prawie pracy

Rafał Krawczyk

sędzia Sądu Okręgowego w Toruniu

Art. 291 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r., nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Art. 442¹ ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).