Czy konieczna jest umowa o pracę

Nie. Wykonywanie usług dozoru mienia nie musi odbywać się wyłącznie w ramach stosunku pracy.

Decydujące znaczenie - przy ustaleniu podstawy normatywnej zatrudnienia osoby świadczącej takie usługi -należy przypisać woli stron stosunku prawnego i okolicznościom towarzyszącym jego wykonywaniu (por. wyrok Sądu Najwyższego z 4 lutego 2011 r., II PK 82/10, LEX 817515). W wyroku tym Sąd Najwyższy wyjaśnił ponadto, że o ile dozorowanie mienia nie może być wykonywane w oparciu o umowę o dzieło, to nie ma przeszkód, aby objęła je umowa o świadczenie usług. O wyborze rodzaju podstawy prawnej zatrudnienia decydują bowiem same zainteresowane strony w oparciu o zasadę swobody kontraktowania (art. 353¹ k.c.), kierując się przy tym nie tyle przesłanką przedmiotu zobowiązania, ile sposobu jego realizacji (por. wyrok SN z 13 kwietnia 2000 r., I PKN 594/99, OSNP 2001/ 21/637). Jeżeli umowa wykazuje wspólne cechy dla umowy o pracę i umowy prawa cywilnego z jednakowym ich nasileniem, o jej typie (rodzaju) decyduje zgodny zamiar stron i cel umowy, który może być wyrażony także w jej nazwie (por. wyrok SN z 18 czerwca 1998 r., I PKN 191/98, OSNP 1999/14/449).

Kwalifikacja umowy o świadczenie usług jako umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej budzi w praktyce trudności, gdyż przepisy prawa pracy nie wskazują przedmiotowo istotnych elementów umowy o pracę, a legalna definicja stosunku pracy określa jedynie jego podstawowe cechy. W tej sytuacji kwalifikacji prawnej umowy o świadczenie usług można dokonywać jedynie metodą typologiczną, przez rozpoznanie i wskazanie jej cech przeważających, dominujących (por. przykładowo wyrok SN z 26 marca 2008 r., I UK 282/07, LEX 411051). Z tego powodu - w przypadku sporu sądowego - dopiero ocena każdego konkretnego stosunku prawnego pozwoli ocenić, czy miał on charakter pracowniczy, czy cywilnoprawny. Jak zawsze w takim przypadku, sąd będzie badał przede wszystkim wykonywanie pracy w warunkach podporządkowania, obowiązek osobistego wykonywania pracy i powtarzalność czynności.

Rafał Krawczyk

sędzia Sądu Okręgowego w Toruniu

Art. 22 par. 1² ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.)

Art. 353¹ ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16 poz. 93 z późn. zm.).