W razie upadłości można zastosować dwutygodniowe wypowiedzenie

W razie ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy nie stosuje się przepisów ograniczających wypowiedzenie lub rozwiązania umów o pracę (art. 41¹ k.p.). Pojęcie upadłości jest jednak tylko pozornie oczywiste, gdyż w świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego w sferze stosunków pracy znaczenie ma tylko upadłość likwidacyjna.

Upadłość - tak likwidacyjną, jak i układową, ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. Mimo stanu niewypłacalności, w razie ogłoszenia upadłości z możliwością zawarcia układu, pracodawca nie może skorzystać z regulacji art.41¹ k.p. Można mieć wątpliwości, czy zasada ochrony trwałości stosunku pracy uzasadnia we współczesnych realiach różnicowanie pozycji pracodawcy w zależności od rodzaju ogłoszonej wobec niego upadłości.

W myśl art. 41¹ k.p. od dnia ogłoszenia upadłości nie stosuje się przepisów dotyczących ochrony pracowników przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem umowy o pracę. Prawo upadłościowe i naprawcze przewiduje jednolite postępowanie upadłościowe, a jedynie ogłoszenie upadłości następuje w dwóch trybach - układowym i likwidacyjnym. W jednym i drugim przypadku podstawą ogłoszenia upadłości jest stan niewypłacalności dłużnika.

Nie do końca przekonujące wydaje się stanowisko SN o możliwości stosowania art. 41¹ k.p. wyłącznie do upadłości likwidacyjnej (uchwała SN z 16 marca 2010 r., I PZP 2/10, OSNP 2011/7-8/97 czy wyrok SN z 4 kwietnia 2007 r., III PK 1/07, OSNP 2008/11-12/164), bazujące na historycznej analizie zmian legislacyjnych prawa upadłościowego i konkluzji, że użyte w art.41¹ k.p. pojęcie upadłości wywodzi się z okresu obowiązywania dawnego prawa upadłościowego, które nie przewidywało upadłości układowej, a objęcie art.41¹ k.p. także upadłości układowej prowadziłoby do pogorszenia sytuacji pracobiorców i wymagało interwencji ustawodawcy. Taki kierunek wykładni prowokuje niewypłacalnych pracodawców do działania w celu uzyskania najpierw upadłości likwidacyjnej - co pozwala skorzystać z art.41¹ k.p. - a dopiero w kolejnym etapie zastanawiać się, jak mimo wszystko utrzymać istnienie firmy (i miejsc pracy), bazując na możliwości zmiany upadłości likwidacyjnej na upadłościową. Ponadto przyjęty kierunek wykładni nie uwzględnia, że upadłość układowa może się wiązać z układem likwidacyjnym mogącym wywoływać skutki zbliżone do upadłości likwidacyjnej.

Artykuł 271 ustawy z 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 175, poz. 1361 z późn. zm.) jako jeden z możliwych układów w toku postępowania upadłościowego z możliwością zawarcia układu ustanawia tzw. układ likwidacyjny, który może być realizowany w trzech wariantach: likwidacji upadłego przedsiębiorstwa zgodnie z przepisami o likwidacji masy upadłości, przejęcia majątku upadłego przez wierzycieli, w inny sposób. Choć zasadniczym celem upadłości układowej jest utrzymanie działalności przedsiębiorstwa upadłego i spłata wierzycieli zgodnie z warunkami układu, to aby mówić o uzdrowieniu kondycji zadłużonej firmy konieczne są zwykle radykalne działania, także w sferze stosunków zatrudnienia. Bez wyłączenia szczególnej ochrony przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem umowy o pracę upadły często nie jest w stanie sprostać kosztom utrzymania zatrudnienia. Jeszcze wyraźniej problem ten ujawnia się przy układzie likwidacyjnym, co dodatkowo przemawia za rezygnacją z utrzymywania podziału na upadłość układową i likwidacyjną w kontekście możliwości stosowania art. 41¹ k.p.

@RY1@i02/2011/189/i02.2011.189.209.002b.001.jpg@RY2@

Halina Kwiatkowska, radca prawny, partner, Chałas i Wspólnicy Kancelaria Prawna, Oddział w Krakowie

Halina Kwiatkowska

radca prawny, partner, Chałas i Wspólnicy Kancelaria Prawna, Oddział w Krakowie