Nauczyciel może otrzymać urlop bezpłatny

Nauczyciel może otrzymać urlop płatny lub bezpłatny dla celów naukowych, artystycznych, oświatowych, a bezpłatny z innych ważnych przyczyn. Takie regulacje wskazuje art. 68 ustawy z 26 stycznia 1982 r. - Karta nauczyciela. Uszczegółowienie tych przepisów znajduje się w par 12 ust. 2 rozporządzenia ministra edukacji narodowej z 19 grudnia 2000 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania nauczycielom urlopów dla dalszego kształcenia się, dla celów naukowych, artystycznych, oświatowych i z innych ważnych przyczyn oraz ulg i świadczeń związanych z tym kształceniem, a także organów uprawnionych do ich udzielania (Dz.U. z 2001 r. nr 1, poz. 5). Wskazuje on, że urlop ten udzielany jest przez dyrektora na umotywowany wniosek nauczyciela na czas określony, pod warunkiem że nie spowoduje to zakłócenia toku pracy szkoły. Jedynym warunkiem jest to, aby nauczyciel był zatrudniony w pełnym wymiarze zajęć.

Zgoda na urlop bezpłatny nauczyciela nie jest obowiązkowa. Do dyrektora szkoły należy każdorazowo decyzja w tej sprawie. Jest ona uznaniowa i w zasadzie nauczycielowi nie przysługuje żadna możliwość odwołania. Dyrektor może takiego urlopu udzielić, jeżeli nie powoduje to zakłócenia pracy szkoły. Z przepisów wynika wyraźnie możliwość, a nie obowiązek udzielenia takiego urlopu. Przepisy nie określają, na jaki okres może być udzielony urlop bezpłatny. Jeśli dyrektor wyrazi zgodę, to powinien okres jego trwania ustalić po porozumieniu z nauczycielem, biorąc pod uwagę konieczność zapewnienia ciągłości pracy szkoły. Dyrektor udziela urlopu na pisemny wniosek pracownika. Taki wniosek musi być umotywowany, w nim trzeba też podać czas trwania urlopu.

Zarząd gminy jest uprawnionym organem do zatrudniania dyrektora szkoły gminnej i realizowania innych uprawnień związanych z tym stosunkiem pracy, m.in. udzielania dyrektorowi urlopu bezpłatnego (Wyrok NSA w Rzeszowie z 9 maja 1995 r. SA/Rz 901/95 OwSS 1996/1/7).

Jak wskazuje art. 91 c Karty nauczyciela w zakresie spraw wynikających ze stosunku pracy nieuregulowanych przepisami ustawy, mają zastosowanie przepisy kodeksu pracy. Dlatego w zakresie nieuregulowanym przepisami Karty nauczyciela dopuszczalne jest stosowanie art. 174 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn.zm.), który odnosi się do problematyki urlopu bezpłatnego. W związku tym m.in.:

● wniosek o urlop bezpłatny winien być złożony na piśmie,

● okres urlopu bezpłatnego nie wlicza się do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze,

● przy udzielaniu urlopu bezpłatnego dłuższego niż trzt miesiące, strony mogą przewidzieć dopuszczalność odwołania pracownika z urlopu z ważnych przyczyn.

Jeśli nauczycielowi został udzielony bezpłatny urlop, to stosunek pracy zachowuje swoją ciągłość, jednak zostają zawieszone wzajemne prawa i obowiązki obu stron. Czasu przebywania na urlopie bezpłatnym nie wlicza się do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze.

Nauczyciel ma więc zagwarantowane, że po zakończeniu urlopu stosunek pracy nie zostanie z nim rozwiązany. Powróci na zajmowane wcześniej stanowisko. Jednak, jak wskazał Sąd Najwyższy w uchwale z 7 grudnia 2006 r., nauczycielowi mianowanemu zwalnianemu z przyczyn organizacyjnych nie przysługuje ochrona wynikająca z artykułu 41 kodeksu pracy, która przewiduje zakaz wypowiadania umowy o pracę w czasie urlopu pracownika oraz w czasie innej usprawiedliwionej nieobecności w pracy, jeżeli nie upłynął jeszcze okres uprawniający do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia.

Nauczycielom nie przysługuje przewidziany w artykule 167² kodeksu pracy urlop na żądanie.

Warto zauważyć, że zgodnie z par. 5 ust 3 rozporządzenia prawo do bezpłatnych zwolnień od pracy na czas obowiązkowych zajęć dydaktycznych i egzaminów ma nauczyciel powtarzający rok studiów, który nie uzyskał płatnego urlopu szkoleniowego oraz innych ulg przewidzianych dla nauczycieli studiujących. Dotyczy to nauczycieli, którzy odbywają studia wyższe oraz kształcą się w zakładach kształcenia nauczycieli na podstawie skierowania udzielonego przez dyrektora szkoły.

Nauczyciel jest zatrudniony w pełnym wymiarze w szkole podstawowej. Przebywał na urlopie dla poratowania zdrowia. Zaraz po jego zakończeniu złożył wniosek o urlop bezpłatny. Przepisy nie regulują takiej sytuacji, gdy urlop bezpłatny ma być udzielony bezpośrednio po zakończeniu urlopu dla poratowania zdrowia. Decyzja o udzieleniu takiego urlopu należała więc do dyrektora szkoły, który podjął ją, biorąc pod uwagę tok pracy szkoły.

Brak warunku zatrudnienia w pełnym wymiarze zajęć

Nauczycielka złożyła wniosek o udzielenie urlopu bezpłatnego. Umotywowała go trudną sytuacją rodzinną. Dyrektor odmówił, ponieważ nie była zatrudniona w pełnym wymiarze zajęć.

Magdalena Sobczak

magdalena.sobczak@infor.pl

Art. 68 ustawy z 26 stycznia 1982 r. - Karta nauczyciela (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 97, poz. 674 z późn. zm.).